مدعى آن نيستم كه در اين جا معانى سخن خدا را به صورت كامل بيان خواهم كرد ، بلكه در آن مىكوشم كه تنها بينشها و بصيرتهايى را كه شخصا در ضمن تدبّر در قرآن بدانها دست يافته‌ام ، بر روى كاغذ بياورم . و نقشى را كه برادران حاضر در درس تفسير من در تبلور انديشه‌ها و افكارم داشته‌اند ، هرگز فراموش نخواهم كرد . و اللَّه الموفق و عليه التوكل . اين چيزى بود كه بيش از شش سال پيش آن را قلمى كرده بودم ، ولى اكنون تدبّر در تمام قرآن را به پايان رسانيده و خلاصهء افكارى را كه از تدبر در اين تفسير الهام گرفته بودم به ثبت رسانيده‌ام ، و اين كار در دو مرحله صورتپذير شده است : الف : از آغاز قرآن تا سورهء النحل تفسير را به دست خود مىنوشتم ، بدين گونه كه به مسجد يا جايگاه آرامبخشى پناه مىبردم ، و همراه با خودم قرآن و قلم و كاغذ ، و چه بسا غمهاى فراوان مخصوص به امت را نيز مىداشتم ، و همچون شاگردى در برابر كتاب پروردگارم مىنشستم و به تلاوت دسته‌اى از آيات وابستهء به يكديگر و تدبر كردن در معانى و مفاهيم آنها مىپرداختم . و در آن هنگام كه هوش و درايت من براى فهم ابعاد آيهء كريمه‌اى كافى نمىنمود ، از خداوند سبحان درخواست مدد مىكردم ، و سپس نخست خلاصهء افكار آشكار شده را ثبت مىكردم ، و بعد از آن به تدبر در آيه آيه مىپرداختم و تأمّلات خويش را با تفصيلى بيشتر به نگارش درمىآوردم . و گاه چنان بود كه افكار گوناگون با يكديگر تزاحم پيدا مىكرد و خود را از ثبت كردن آنها ناتوان مىيافتم ، و به همين جهت بعضى از آنها را كه متناسب با روش موجز نويسى برگزيدهء براى اين تفسير بود انتخاب مىكردم ، و از بازماندهء آنها در گفتارهاى عمومى خويش و در نوشته‌هاى ديگرم بهره مىگرفتم . و هر روز تنها به نوشتن يك درس اكتفاء مىكردم : نخست : بدان جهت كه كارهايم بيش از اين فرصت برايم باقى نمىگذاشت .