اين دشمن است ، اسب چموش است « ان النفس لاماره بالسوء الا ما رحم ربى » « 1 » ذات او شر است ، كارش شر است ، به شر افتخار مىكند اما همين نفس اماره ندارد نمىتواند ترقى كند ، حيوان هم چون بعد معنوى ندارد نمىتواند پيشرفت كند اما انسان است كه مىتواند به جايى برسد كه به جز خدا نداند . به چه وسيله ؟ به وسيله همين دشمن سرسخت ، به وسيله همين نفس اماره ، بايد اين نفس اماره را ارضاء كرد : كم خورى در اسلام موقوف است ، زهد به اين معنى كه در ميان مردم مشهور است در اسلام موقوف است ، رياضت غيردينى در اسلام موقوف است ، نفس‌كشى در اسلام ممنوع است ، اين كه زن شوهر نكند ، مرد زن نگيرد در اسلام مبغوض است ، همهء اينها مسلم است ، اينها همه به خاطر اين است كه بايد نفس را ارضاء كرد . بله ، البته بايد اسب چموش را دهنه زد ، بر آن سوار شد ، بايد مواظب بود كه يك دفعه چموشى نكند ، راهش اين است اما اگر بخواهيم او را خسته كنيم مىافتد ، مثل اسبى است كه مثلًا مىتواند پانزده من بار ببرد و شما هزار من بارش كنيد همان جا زير بار مىافتد ، نمىتواند بلند شود ، اگر به آن غذا ندهيد ، نمىتواند كار بكند ، آب و استراحت به آن ندهيد نمىتواند كار بكند . نفس اماره

--> ( 1 ) . سوره يوسف - آيه 53 .