ابدى و هميشگى همانطورى كه باعتبار انتهاء نقض مىشود باينمعنا اگر تا آخر ادامه پيدا نكرد اطلاق ابد بر آن صحيح نيست همچنين بملاحظه اوّل نيز قابل نقض مىباشد يعنى اگر ابتداء واقع نشد بلكه از وسط آغاز گرديد به آن اطلاق ابد غلط و نادرست است . و بهرصورت شاهد در اينستكه حقتعالى در اين آيه شريفه ابتداء انفس را جمع نموده و فرموده است : لا تكلّم نفس سپس بين آنها تفريق انداخته به اين نحو كه برخى را شقى و بعضى را سعيد معرّفى فرموده و پس از آن در مقام تقسيم و تفريق برآمده و به اشقياء عذاب جهنّم و به سعداء نعيم جنّت را نسبت داده و فرموده است : فامّا الّذين شقوا تا آخر آيه شريفه . شرح فارسى : توضيح قوله : يوم يأتى لا تكلّم نفس الخ : آيه ( 108 و 107 و 106 و 105 ) از سوره هود . قوله : اى هو له : يعنى اگرچه ظاهرا ضمير در [ ياتى ] به [ يوم ] ممكنست برگردد ولى مقصود حادثه و واقعه‌اى است كه براى آن يوم مىباشد . قوله : ردّه بشدّة : ضمير در [ ردّه ] به نفس راجعست . متن : و قد يطلق التّقسيم على امرين آخرين : احدهما : ان تذكر احوال الشئ مضافا الى كلّ ما يليق به كقوله : سأطلب حقّى بالقناء و المشايخ * كانّهم من طول ما التثموا مرد