سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

67

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)

جود به [ بحر ] و [ بهاء ] به شمس و [ شجاعت ] به اسد مربوط است و چنانچه ملاحظه مىشود نشر عكس لف نبوده بلكه بطور درهم و مختلط آمده است . مثال لف و نشر مجمل و دوّمى يعنى لفّ و نشرى كه متعدّد در آن بطور مجمل ذكر شده باشد همچون فرموده حقتعالى : و قالوا لن يدخل الجنّة الّا من كان هودا او نصارى . گفتند هرگز به بهشت داخل نميشود مگر كسى كه يهودى يا نصرانى باشد . شاهد در اينستكه ضمير در [ قالوا ] به يهود و نصارى راجع است پس هردو گروه بواسطه ذكر ضميرى كه به آنها راجع است بطور اجمال ذكر و سپس آنچه متعلّق بهريك است آورده شده است و تقدير آيه شريفه چنين است : قالت اليهود لن يدخل الجنّة الّا من كان هودا و قالت النصارى لن يدخل الجنّة الا من كان نصارى . پس در اين آيه شريفه لفّ آن بطور مجمل ذكر شده و هردو گروه يك جا آورده شده‌اند زيرا التباس و اشتباهى در كار نبوده و وثوق و اطمينان داريم كه سامع آنچه بهركدام از دو فريق متعلّق است را به آنها ردّ مىكند و يا به تعبير ديگر مىدانيم كه سامع بهر قائلى مقول خودش را رجوع مىدهد بخاطر آنكه مىدانيم هرگروه و فريقى صاحب خود را به گمراه بودن و ضلالت منتسب دانسته و اعتقادش اينستكه خود فقط داخل بهشت