سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
60
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)
مثال اوّل همچون قول شاعر : اذا نزل السّماء بارض قوم * و عيناه و ان كانوا غضابا و مثال دوّم مانند قول شاعر ديگر : فسقى الغضا و السّاكنيه و ان هم * شبوه بين جوانحى و ضلوعى صنعت استخدام شارح گويد : و از جمله وجوه و محسّنات بديعى صنعت استخدام است و آن داراى دو نوع مىباشد : نوع اوّل : آنست كه از لفظى كه داراى دو معنا است يكى را اراده نموده و سپس از ضمير راجع به آن معناى ديگر قصد شود . نوع دوّم : آنست كه از احد الضّمير كه بلفظ مزبور راجع است يكى از دو معنا اراده شده سپس از ضمير ديگر معناى دوّم قصد شود . لازم بتذكّر است ممكنست هردو معنا حقيقى بوده و يا مجازى باشند و يا احيانا يكى حقيقى و ديگرى مجازى به حساب آيد ، در تمام اين سه صورت استخدام تحقّق مىيابد . مثال نوع اول از استخدام مثال نوع اوّل يعنى استخدامى كه از لفظ يكى از معنايش و از ضمير راجع به آن معناى ديگرش اراده شود همچون قول ابى جرير بن عطيّه : اذا نزل السّماء بارض قوم * و عيناه و ان كانوا غضابا