سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
61
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)
يعنى : هرگاه فرود مىآمد باران از آسمان در زمين طائفه و قومى مىچرانيدم گياه آن زمين را اگرچه آن طائفه خشمناك و عصبانى بودند از من . كلمه [ غضاب ] بكسر غين جمع [ غضبان ] به معناى خشمگين مىباشد و از [ سماء ] باران اراده شده و از ضميرى كه در [ رعيناه ] است و به آن راجع بوده گياه قصد شده و هردو معنا مجازى است . مثال نوع دوم از استخدام مثال نوع دوّم يعنى استخدامى كه از احد الضميرين راجع به آن يكى از دو معنا و از ضمير ديگر معناى دوّمش اراده شود مانند قول ابى عباده البخترى : فسقى الغضا و الساكنيه و ان هم * شبّوه بين جوانح و ضلوعى يعنى : پس سيراب كند حقتعالى سرزمين غضا و كسانى كه در آن ساكنند اگرچه ايشان برافروختند آتش چوب غضا بين استخوانهاى پهلو و پشت و سينه من . شاهد در اينستكه شاعر از احد الضميرين كه به غضا راجع است يعنى ضمير مجرور در [ الساكنيه ] مكانى را كه در آن درخت غضا مىباشد اراده كرده و از ضمير ديگر يعنى ضمير منصوب در [ شبوه ] آتشى را كه از برافروختن درخت غضا حاصل مىشود قصد نموده است و هردو معنا مجازى مىباشند . متن و منه اللّف و النّشر و هو ذكر متعدد على التفصيل او الاجمال ثمّ ما لكلّ واحد من غير تعيين ثقة بان السّامع يرده اليه