سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

354

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)

به صورت نثر درآورده است ابو الطّيب گفته است : اذا ساء فعل المرء سائت ظنونه * و صدّق ما يعتاده من توهّم حل و شرح آن شارح گويد : حلّ ، عبارت است از اينكه نظم را به صورت نثر درآورند البتّه حلّ صرفا در موردى مقبول است كه سبك و تركيب نثر مختار و حسن بوده به‌طورى كه از سبك و تركيب نظم قاصر و كمتر نباشد و نيز لازم است كه نثر حسن الوقوع در نفوس بوده و داراى قلق نباشد همچون قول بعض اهل مغرب : فانّه لمّا قبحت فعلاته و حنظلت نخلاته ، لم يزل سوء الظن يقتاده و يصدّق توهّمه الّذى يعتاده . يعنى : او وقتى افعال و اعمالش زشت گرديدند و درختان خرمايش همچون حنظل تلخ شدند پيوسته سوءظن او را به تخيّلات فاسد و توهّمات باطل كشانيد و وى اين تخيّلات و توهّمات را كه به صورت عادت براى او درآمده بودند تصديق مىنمود . اين عبارت حلّ قول ابو الطّيب است كه گفته : اذا ساء فعل المرء سائت ظنونه * و صدّق ما يعتاده من توهّم يعنى : زمانيكه كردار مرد زشت و بد شود ظنونش نيز زشت شده و وى آنچه از توهّم را كه برايش عادت شده است را تصديق مىنمايد . در اين بيت ابو الطّيب از سيف الدّوله شكايت كرده و وى