سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

301

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)

يعنى : كسى كه از مردم بهراسد بحاجت خود نميرسد در حالى كه شخص صاحب جرئت و حريص به مطالب و حاجات پسنديده خود رسيده است . و قول سلم الخاسر كه پس از آن شعر سروده و آن اينستكه : من راقب النّاس مات غما * و فاز باللّذة الجسور يعنى : كسى كه از مردم بهراسد ميميرد به جهت غم و حزن درحاليكه شخص جسور و باجرئت به لذّت‌ها و حاجات نيك رسيده است . كلمه [ راقب ] در بيت بشّار يعنى بترسد و [ الفاتك ] به معناى شجاع و قتّال بوده و [ اللّهج ] به كسى كه در كشتن ديگران حريص باشد مىگويند . و لفظ [ غمّا ] در بيت سلم يعنى [ حزنا ] و آن يا مفعول له بوده و يا تمييز مىباشد . و [ جسور ] به كسى مىگويند كه جرئت زيادى دارد . شاهد در اينستكه بيت سلم از نظر سبك بهتر و از جهت لفظ مختصرتر است لذا ابلغ از بيت بشّار مىباشد لذا از مصاديق اخذ و سرقت ممدوح مىباشد . و اگر كلام دوّم از نظر بلاغت پست‌تر از اوّل بوده و به خاطر فقدان فضيلتى كه در كلام اوّل است در مرتبه نازل‌تر قرار گرفته باشد كلام دوّم مذموم است همچون قول ابو تمام در مرثيه محمّد بن حميد : هيهات لا يأتى الزّمان بمثله * انّ الزّمان بمثله لبخيل يعنى : بعيد است كه زمان و روزگارى همچون محمّد بن