سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

272

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)

ترجمه مصنّف گويد : و از جمله صنايع لفظى ، صنعت لزوم ما لا يلزم مىباشد و آن اينستكه قبل از حرف روى يا آنچه در معناى آنست يعنى فاصله چيزى بياورند كه در سجع لازم نباشد مانند آنچه در آيه شريفه آمده : فامّا اليتيم فلا تقهر و امّا السّائل فلا تنهر . و نظير قول شاعر : ساشكر عمرا ان تراخت منيتى * ايادى لم تمنن و ان هى جلّت فتى غير محجوب الغنى عن صديقه * و لا مظهر الشكوى اذ النعل زلّت رأى خلّتى من حيث يخفى مكانها * فكانت قذى عينيه حتّى تجلّت صنعت لزوم ما لا يلزم شارح گويد : و از جمله وجوه لفظى صنعت لزوم ما لا يلزم مىباشد و به آن الزام و تضمين و تشديد و اعناب نيز گويند . بگفته مصنّف اين صنعت عبارت است از اينكه پيش از حرف روى يعنى حرفى كه قصيده بر آن بنا شده و آن را به همين حرف منسوب مىكنند مثلا مىگويند : قصيده لاميّه يا ميميّه . يا آنچه در حرف روى است يعنى پيش از حرفى كه در معناى حرف روى است و مقصود قبل از فاصله مىباشد چيزى بياورند كه در سجع لازم نيست . و خلاصه معنا اينستكه : پيش از حرف روى يا فاصله چيزى بياورند كه اگر قوافى يا فواصل