سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

37

قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى)

بنابراين لفظ « قل » فعل امر حاضر مىباشد . تقسيم فعل به اخبار و انشاء همانطورى كه قبلا اشاره شد فعل باعتبار دلالت بر ايجاد حركت يا اخبار از آن بر دو قسم است : انشاء و اخبار . اقسام انشاء فعل انشائى : آنست كه دلالت بر ايجاد حركت و امرى بنمايد و براى آن صيغ متعدّدى مىباشد كه عبارتند از : امر ، نهى ، استفهام ، دعاء ، نفرين ، مدح ، ذم ، تعجّب . شرح امر و توضيح آن گذشت . احكام فعل نهى فعل نهى : عبارتست از فعلى كه دلالت بر كفّ نفس و بازداشتن خود از انجام حركتى مىنمايد مانند : لا تاكل ( نياشام ) 1 - فعل نهى از نظر تعداد صيغه همچون فعل مضارع بوده و داراى چهارده صيغه مىباشد كه شش تا غائب و شش تا حاضر و دو صيغه براى متكلّم وحده و مع الغير مىباشد . و امّا از نظر اعراب همچون فعل امر بوده و آخرش مجزوم است . 2 - براى ساختن فعل نهى كافى است كه فعل مضارعى را انتخاب كرده و اوّل آن كلمه « لاء » ناهيه را درآورده و آخرش را مجزوم كنيم . تبصره كلمه « لاء » دو تغيير در فعل مضارع ايجاد مىكند :