سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

91

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)

الانذار فى جنس البشارة على سبيل التهكم و الاستهزاء و كقولك رأيت اسدا و انت تريد جبانا على سبيل التمليح و الظرافة * و لا يخفى امتناع اجتماع التبشير و الانذار من جهة واحدة و كذا الشجاعة و الجبن . ترجمه اقسام استعاره باعتبار طرفين مصنّف گويد : استعاره باعتبار طرفين بر دو قسم است زيرا اجتماع طرفين در يك شئ يا ممكن بوده مانند احييناه كه در فرموده حقتعالى وارد شده : او من كان ميتا فاحييناه . يعنى او من كان ضالّا فهديناه . اينقسم از استعاره را استعاره وفاقيّه بايد ناميد . و يا اجتماع طرفين در يك شئ ممتنع است مانند استعاره آوردن اسم معدوم براى موجود زيرا نفى در موجود نمىباشد و اينقسم از استعاره را استعاره عناديه بايد خواند . و از همين قسم استعاره محسوب مىشود ، استعاره تهكّميه و تمليحيّه و ايندو عبارتند از چيزى كه در ضدّ يا نقيض خود استعمال شود و قبلا مجوّز اين استعمال بيان شد مانند فبشّرهم به عذاب اليم . شارح گويد : ضمير [ هى ] باستعاره راجع بوده و مقصود از طرفين مستعار منه و مستعار له مىباشد و ضمير تثنيه در [ اجتماعهما ] به طرفين عود مىكند و حاصل آنكه :