سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
78
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)
مردود و ضعيف است تقرير ضعف آنست كه مىگوئيم : ادّعاء نمودن دخول مشبّه در جنس مشبّهبه مقتضى نيست كه استعاره در موضوع له استعمال شده باشد چه آنكه بالضروره مىدانيم [ اسد ] در مثال [ رأيت اسدا يرمى ] در رجل شجاع استعمال شده در حالى كه موضوعله آن درّنده مخصوص مىباشد . تحقيق اشكال تحقيق اين اشكال آنست كه مىگوئيم : ادّعاء دخول مشبّه در جنس مشبّهبه مبتنى است براينكه افراد اسد را تأويلا و مجازا دو قسم بدانيم : قسم اوّل : افراد متعارف و آن عبارتست از حيوانى كه در كمال جرئت و پردلى و نهايت قوّت و نيرو مىباشد و اين جرئت و نيرو در جثّه و هيكل مخصوص تحقّق دارد . قسم دوّم : افراد غير متعارف : و آن عبارتست از حيوانى كه جرئت و نيروى مذكور در آن جثّه و هيكل مخصوص نبوده بلكه در جسمى ديگر مىباشد . البتّه لفظ [ اسد ] براى همان فرد متعارف وضع شده لذا استعمالش در فرد غير متعارف از قبيل استعمال لفظ در غير موضوعله مىباشد و قرينهاى كه بر اين استعمال وجود دارد مانع از اراده معناى متعارف بوده و بدين ترتيب معناى غير متعارف متعيّن و مشخّص مىباشد .