سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

7

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)

احتراز نمود همچون صلاة كه مخاطب بعرف شرع آن را در دعاء استعمال نمايد چه آنكه اين استعمال ، استعمال مجازى است زيرا مستعمل آن را در غير موضوع شرعى كه اركان مخصوصه است به كار برده اگرچه نسبت به عرف اهل لغت استعمال در موضوع له مىباشد . شرح فارسى : توضيح حاصل گفتار مصنّف و شارح اشاره به چهار نكته مىباشد : نكته اول مقصود اصلى در علم بيان مبحث حقيقت و مجاز مقصد دوّم از مقاصد علم بيان را تشكيل مىدهد ولى بايد توجّه داشت كه در اين مقصد تنها مجاز و بحث از آن مقصود اصلى در علم بيان بوده نه حقيقت و صحبت در اطراف حقيقت صرفا بخاطر اينستكه بمنزله اصل براى مجاز مىباشد و بدهى است كه سخن راندن در فرع بدون صحبت در اطراف اصل شايسته و سزاوار نيست از اينرو استطراد از حقيقت نيز گفتگو مىگردد . و امّا وجه مقصود اصلى بودن مجاز در اينعلم آنست كه : قبلا گفته شد مطلوب در علم بيان معرفت پيدا كردن به اين استكه معناى واحدى را بتوان بطرق متعدّد و مختلف از حيث وضوح و خفاء ايراد نمود و پرواضح است لفظى كه براى معنا وضع شده و حقيقت ناميده مىشود واحد بوده و با آن مطلوب در علم بيان را نميتوان استيفاء كرد بخلاف مجاز كه الفاظ آن غالبا و اكثرا متعدّد هستند لاجرم امكان