سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

8

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)

آن هست كه بكمك آنها معناى واحدى را بطرق مختلف در وضوح و خفاء ايراد نمود پس معلوم شد كه تحقيق در اطراف مجاز و گفتگو از آن مقصود اصلى در علم بيان مىباشد نه حقيقت . نكته دوم حقيقت و مجاز لغوى و غرض از تقييد ايندو به قيد مذكور گاهى حقيقت و مجاز را به لغوى مقيّد كرده و مىگويند : حقيقت لغوى و مجاز لغوى . و زمانى ايندو را به عقلى مقيّد ساخته و مىگويند : حقيقت عقلى و مجاز عقلى . و بسا ايندو را به شرعى و عرفى مقيّد ساخته و مىگويند : حقيقت و مجاز شرعى يا حقيقت و مجاز عرفى . بهرصورت حقيقت و مجاز شرعى و عرفى در مقابل حقيقت و مجاز لغوى نبوده بلكه از افراد مصاديق آن مىباشند لذا تقييد به لغوى موجب اخراج شرعى و عرفى نميباشد بخلاف حقيقت و مجاز عقلى كه چون در اسناد مىباشند لاجرم در مقابل حقيقت و مجاز لغوى بوده از اينرو تقييد حقيقت و مجاز به لغوى به منظور احتراز از حقيقت و مجاز عقلى مىباشد .