چه از تحقيقيّه و تخييليّه به ذهن سبقت مىگيرد استعاره‌اى استكه جزما و يقينا چنين باشد نه احتمالا بتوان آن را تحقيقيّه و تخييليّه دانست در حالى كه سكّاكى قسم ديگرى براى مصرّحه ذكر نموده كه نامش را استعاره تخييليّه احتمالى و تحقيقيّه احتمالى نهاده چنانچه آن را در بيت زهير متذكّر شده است و حاصل آنكه : اگر مصنّف مىگفت سكّاكى استعاره مصرّحه را به تحقيقيّه و تخييليّه تقسيم نموده مقتضاى اينكلام آن بود كه سكّاكى استعاره مزبور را در دو قسم ياد شده منحصر كرده باشد درحاليكه چنين نيست زيرا در قسم سوّمى كه به آن اشاره شد را نيز ذكر كرده است از اينرو مصنّف از تعبير به [ قسمها الى قسمين ] عدول نموده و عبارت [ و جعل منها ] را آورده است . و بهرصورت سكّاكى استعاره تحقيقيّه را به همان بيان گذشته كه تفسير نموده يعنى گفته است : استعاره تحقيقيّه آنست كه مشبه متروك حسّا يا عقلا تحقّق داشته باشد و تمثيل على سبيل الاستعاره همچون : انّى اراك تقدّم رجلا و تؤخر اخرى را از افراد استعاره تحقيقيّه دانسته و بطور قطع به آن حكم كرده و گفته است : و از امثله استعاره تحقيقيّه قطعى استعاره آوردن وصف يكى از دو صورتى استكه از امور متعدّد انتزاع شده‌اند براى وصف صورت ديگر . شرح فارسى : توضيح قوله : و انّما لم يقل : يعنى لم يقل المصنّف .