به معناى [ شأن ] بوده و ضمير در [ فيه ] به استعاره راجع است . قوله : و جعل الكلام خلوّا عنه : ضمير در [ عنه ] به مشبّه راجع است . قوله : و نقل الحديث الى المشبه به : مقصود از [ حديث ] كلام و سخن مىباشد . قوله : و قد وقع فى بعض اشعار العجم الخ : اينفقره از كلام با آنچه مصنّف در متن آورد مغاير است زيرا مصنّف قبلا بيان كرد كه بر فرع يعنى مشبه‌به با اعتراف باصل بنا مىگذارند بدون اينكه ادات تشبيه را ذكر كنند ولى مضمون كلام شارح در اينجا آنست كه با اعتراف باصل بنا بر فرع گذارده و مع ذلك به ادات تشبيه نيز تصريح مينمايند . قوله : و حاصله : يعنى و حاصل نهى از تعجّب . قوله : من قصر ذائبه : يعنى كوتاهى گيسوانش . قوله : فانّها كالليل : ضمير در [ فانّها ] به ذوائب راجع است . [ شرح مركب ] متن و امّا المجاز المركب فهو اللّفظ المستعمل فيما شبّه بمعناه الاصلى تشبيه التمثيل للمبالغه كما يقال للمتردّد فى امر : انّى اراك تقدّم رجلا و تؤخّر اخرى . و هذا يسمى التّمثيل على سبيل الاستعارة و قد يسمى التمثيل مطلقا . و متى فشا استعماله كذلك يسمّى مثلا و لهذا لا تغيّر الامثال .