شرح فارسى توضيح حاصل بيان و تقرير شارح و مصنّف اينستكه : قبلا گفته شد دلالت بر دو قسم است : دلالت وضعيّه ( دلالت مطابقه ) ، دلالت عقليّه ( دلالت تضمّن و دلالت التزام ) . و بيان شد كه ايراد معناى واحد بعبارت مختلفيكه از حيث وضوح و خفاء با هم فرق دارند بواسطه دلالت وضعيّه امكان ندارد . اكنون مىگوئيم : اين ايراد بواسطه دلالت عقليّه امكان‌پذير است و شرح و توضيح آن اينستكه : مراتب لزوم در وضوح و خفاء ممكن است با هم متفاوت باشند مثلا در دلالت تضمّن خيلى واضح و روشن‌تر است كه مراتب لزوم اجزاء براى كل متفاوت و مختلف است چه آنكه برخى از اجزاء ، بدون واسطه جزء كلّ بوده و بعضى از آنها با واسطه جزء كلّ مىباشند و باصطلاح جزء الجزاء به حساب مىآيند و بدون ترديد و شك لزوم جزء براى كل واضحتر از لزوم جزء الجزء براى آن مىباشد در نتيجه با لفظى كه براى جزء وضع شده بهتر و روشن‌تر ميتوان معناى كل را به مخاطب افاده كرد تا با لفظى كه براى جزء الجزء موضوع است . در دلالت التزام نيز بسيار روشن است كه مراتب لزوم لوازم براى ملزومات متفاوت و مختلف مىباشد زيرا بعضى از لوازم بملزومات اقرب و نزديك‌تر از برخى ديگر مىباشند لاجرم با لفظى كه براى لازم اقرب وضع شده سريعتر و آسان‌تر ميتوان معناى ملزوم را بمخاطب تفهيم نمود