كه شفيعى ندارد چه آنكه در چنين فرضى ممتنع است [ هل ] را بر معناى حقيقى آن‌كه استفهام است حمل نمائيم زيرا جزم و قطع به انتفاء امر مستفهم عنه مىباشد . و نكته‌اى كه در تمنّى به [ هل ] و اينكه از [ ليت ] به آن عدول شده وجود دارد اين است كه طالب بخاطر كمال عنايتى كه به امر متمنّا دارد آن را در صورت امر ممكنى كه جزم به انتفائش نيست ابراز و اظهار مينمايد تمنى به « لو » و در برخى اوقات بواسطه كلمه ( لو ) تمنى واقع مىشود مانند : لو تأتينى فتحدثنى ، بنصب [ تحدثنى ] زيرا تقدير فان تحدّثنى است چه آنكه نصب قرينه است براينكه [ لو ] در اين مثال به معناى اصلى خودش نمىباشد زيرا مضارع بعد از [ لو ] بواسطه [ ان ] مقدّره هرگز منصوب نميشود بلكه تنها بعد از شش چيز [ ان ] مقدره آن را نصب ميدهد و از آن شش چيز تنها معنائى كه مناسب با [ لو ] است تمنى مىباشد . شرح فارسى : توضيح قوله : على نفس الكلام : يعنى انشاء گاهى به معناى اسمى و آن كلامى است كه براى نسبت واقع در آن خارجى نباشد كه نسبت با آن مطابقت كرده يا تطابقى نداشته باشد . قوله : على ما هو فعل المتكلم : يعنى انشاء به معناى مصدرى استعمال مىگردد و آن عبارتست از اطلاق و القاء چنين كلامى . قوله : كما ان الاخبار كذلك : يعنى اخبار نيز داراى دو معنا است :