سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

340

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)

و بايد توجه داشت آنچه بوسيله همزه مورد سئوال واقع مىشود همان كلمه‌اى است كه پهلوى آن قرار گرفته همچون فعل در مثال : أضربت زيدا . كه در مورد شك در نفس فعل يعنى ضرب صادر از مخاطب كه بر زيد واقع شده اين جمله را آورده و در آن از اصل وجود ضرب سئوال مىكنند چه آنكه سائل نسبت به اصل وجود آن جاهل بوده لاجرم قصدش از سئوال طلب تحصيل علم به آن مىباشد و بدينترتيب همزه براى طلب تصديق استعمال شده . و محتمل است بگوئيم بواسطه همزه در اين مثال از تصور مسند سؤال و طلب شده و تقرير آن اينست كه : سائل مىداند از مخاطب فعلى قطعا صادر و به زيد تعلّق گرفته منتهى نمىداند فعل مزبور ضرب است يا اكرام و بدين ترتيب از تعيين فعل مىپرسد . و نيز مانند فاعل در مثال : أانت ضربت . كه در مورد شك در ضارب اين جمله را القاء مىنمايند . و نظير مفعول در مثال : ازيدا ضربت . كه در وقتى كه در مضروب شك باشد اين جمله گفته مىشود . و همچنين است ساير متعلقات فعل . شرح « هل » كلمه ( هل ) تنها براى طلب تصديق به كار مىرود و بر سر دو جمله يعنى فعليه و اسميه هردو داخل مىشود مانند هل قام زيد و هل عمرو قاعد .