سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

535

تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى)

امر اوّل اين دليل از كلام برخى از اصوليّون ظاهر مىشود كه فرموده‌اند : ادلّه حجّيّت خبر واحد بر حجّت بودن شهرت بمفهوم موافقت دلالت دارد چه آنكه ظنّ حاصل از شهرت اقوى از ظنّى است كه از خبر واحد بدست مىآيد . بنابراين وقتى دليلى ظنّ ضعيف را حجّت نمود بطريق اولى ظنّ قوى را حجّت قرار مىدهد . كلام مرحوم مصنّف مرحوم مصنّف در تضعيف اين استدلال مىفرماين : اين استدلال خيال ضعيف و توهّم سستى است كه برخى در بعضى از رساله‌هاى خودش بعنوان دليل آورده و نظير اين خيال نيز براى مرحوم شهيد ثانى در كتاب مسالك واقع شده : ايشان در مقام توجيه حجّيّت شياع ظنّى فرموده‌اند : ظنّى كه از شياع حاصل مىشود از ظنّى كه به واسطه شهادت عدلين بدست مىآيد قوىتر است لاجرم وقتى ظنّ مستند به شهادت عدلين حجّت بود بطريق اوّلى ظنّ ناشى از شياع بايد حجّت باشد . [ وجه ضعف در استدلال بر حجيَّت شهرت ] امّا وجه ضعفى كه در استدلال بر حجّيّت شهرت وجود دارد اينست كه : اولويت ظنّيّه‌اى دليل بر حجّيّت شهرت قرار داده شده بمراتب از خود شهرت سست‌تر و ضعيف‌تر است ، پس چگونه مىتوان به آن حجّيّت شهرت را اثبات كرد با اينكه لازم است دليل از مدلول اقوى و متين‌تر باشد . از اين گذشته اساسا تمسّك به اولويت ممنوع بوده و اين اولويت نمىتواند مناط و علّت حجّيّت شهرت باشد زيرا ظنّ بلكه علم داريم مناط و علّت در حجّيّت اصل كه خبر واحد باشد مجرّد افاده ظنّ نيست تا بگوئيم : چون اين مناط در شهرت بطور اقوى و شديدترى وجود دارد پس بطريق اولى شهرت نيز بايد حجّت باشد .