سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
791
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى)
نكته اوّل براى استصحاب تعريفهاى متفاوتى كردهاند كه در ذيل به پارهاى از آنها اشاره مىكنيم : الف : استصحاب عبارتست از : ابقاء ما كان على ما كان . ب : اثبات حكم در زمان ثانى اعتمادا بر ثبوتش در زمان سابق . ج : اثبات حكم در زمانى بخاطر وجودش در زمان پيش از آن . د : استصحاب عبارتست از تمسّك جستن به ثبوت آنچه در وقت يا حالى ثابت است بر بقايش بعد از آنوقت يا در غير آن حال . ه : استصحاب عبارتست از نفس متيقّن الوجود بودن حكم يا وصفى در زمان سابق و مشكوك البقاء بودنش در زمان بعد . و : استصحاب عبارتست از حكم ببقاء نمودن حكمى كه در وقت يا حالى ثابت بوده بخاطر آنكه در زمان اوّل وجود و ثبوت داشته و در زمان بعد علم به زوال و ارتفاعش نداريم . ز : عبارتست از : ابقاء آنچه در زمان سابق وجود داشته در زمان لاحق اعتمادا بر ثبوتش در زمان اوّل و عدم علم ببقاء يا زوالش در زمان ثانى . نكته دوّم اختلاف اين تعاريف نه بخاطر آن باشد كه هركسى حقيقت و ماهيّت استصحاب را چيزى مغاير و مباين با آنچه ديگرى تعريف كرده بداند بلكه اين اختلافات مجرّد اختلاف عبارى و صورى بوده و در حقيقت و واقع تمام به يك معنى اشاره دارند و آن اينست كه : استصحاب عبارتست از حكم به باقى بودن حكم يا موضوع ذى حكمى كه مشكوك البقاء است . و منشا حكم ببقاء يكى از سه امر ذيل ممكنست باشد :