ترجمه : مسائل و تعريف آن مسائل هر علمى عبارتست از مجموع قضاياى پراكنده‌اى كه جامع تمام آنها اشتراكشان در غرضى است كه بخاطر آن غرض علم منظور تدوين و وضع شده است ، ازاين‌رو گاهى برخى از علوم در پاره‌اى از مسائل با هم تداخل مىكنند و آن عبارتست از مسائلى كه دخالت در تحقّق يافتن دو مهمّ و غرض دارند كه بخاطر هريك از آن دو علمى مستقلّ و جداگانه تدوين شده در نتيجه از مسائل دو علم گرديده‌اند . تحرير و شرح مرحوم مصنّف در اين عبارات به دو مطلب اشاره فرموده كه شرح آن دو چنين مىباشد : مطلب اوّل تعريف مسائل علم مسائل هر علمى عبارتست از مجموع قضايائى كه همگى در تحقّق پيدا كردن يك غرض دخالت داشته باشند مانند مسائل ذيل : كلّ مفعول منصوب ، كلّ مبتداء مرفوع ، كلّ حال منصوب ، اسم كان مرفوع و خبره منصوب و امثال اين‌گونه مسائل كه چون همگى آنها در مصون ماندن زبان از اشتباه در تلفّظ و گفتار دخيل هستند و اين غرضى است مترتّب بر تحصيل علم نحو لاجرم مسائل مزبور را مسائل علم نحو مىدانند . پس مناط و ملاك مسئله بودن براى علمى آنست كه غرض از تحصيل علم برآن مترتّب بوده و قضيّه منظور در تحقّق آن دخالت داشته باشد .