سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

346

المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى)

و مقصود از حكايت آنست كه آن را نائب فاعل براى « يقال » فرض نموده و گفته‌اند تقدير چنين است : الّذى يقال فيه ايّهم اشدّ . موارد حذف عائد صله سپس مصنّف گويد : و در حذف صدر صله غير اىّ از اىّ تبعيّت مىكند بشرطيكه صله طولانى باشد . شارح گويد : مقصود از حذف صدر صله ، حذف عائد است كه بموصول راجع مىباشد و حاصل آنكه : غير اىّ از بقيّه موصولات در صورتى كه صله‌اشان طولانى باشد جهت كوتاه كردن صله عائدشان حذف شده و بدين‌ترتيب از اىّ در اينحذف تبعيّت مىنمايند مانند : هو الّذىّ فى السّماء إله و فى الارض إله . كه تقدير الّذىّ هو فى السّماء إله مىباشد و ضمير « هو » كه عائد الّذى است حذف گرديده . سپس مصنّف گويد : و اگر صله طولانى نباشد حذف عائد نادر مىباشد . شارح گويد : مانند آنچه در بيت ذيل آمده : من يعن بالحمد لا ينطق بما سفه * و لا يحد عن سبيل الحلم و الكرم يعنى كسى كه مردم بستايشش همّت مىگمارند سخن بيهوده و گزاف نمىگويد و ميل نمىكند از طريق عقل و بخشش مال . شاهد در « بما سفه » است كه بما هو سفه بوده و ضمير « هو » كه صدر