بمزج : جارّ و مجرور ، متعلّق به « ركّبا » . ركّبا : به صيغه ماضى مجهول ، الفش اطلاقى است ، صله و عائد براى ماء موصوله . ذا : اسم اشاره و مشار اليهش « ماء موصوله » مىباشد ، مبتداء . ان : شرطيّه . به غير : جارّ و مجرور ، متعلّق است به « تمّ » ، مضاف . ويه : مضاف اليه . تمّ : ماضى معلوم و ضمير فاعلى آن به « ذا » راجع است ، فعل شرط . اعربا : به صيغه ماضى مجهول ، خبر است براى « ذا » و جمله اسميّه جواب شرط است . ترجمه : و بعضى از آنها عبارتند از علمى كه در اصل جمله بوده‌اند و برخى ديگر آنچيزى است كه مركّب مزجى بوده و سپس علم شده‌اند و اين قسم ( يعنى مركّب ) اگر به غير لفظ « ويه » ختم شده باشد معرب است . شرح عربى : و منه ، جملة ، كانت فى الاصل مبتدء و خبر او فعلا و فاعلا ، فتحكى كزيد منطلق و تأبّط شرّا . و منه ، ما بمزج ركّبا ، بان اخذ اسمان و جعلا اسما واحداو نزّل ثانيهما من الاوّل بمنزلة تاء التأنيث من الكلمة . ذا ، اى المركّب تركيب مزج ، ان به غير لفظ ، ويه تمّ ، كبعلبك ، اعربا ، اعراب ما لا ينصرف و قد يضاف و قد يبنى كخمسة عشر ، فان ختم بويه بنى لانّه مركّب من اسم و صوت مشبه للحرف فى الاهمال و بنائه على الكسر على اصل التقاء السّاكنين و قد يعرب اعراب ما لا ينصرف .