ترجمه و شرح : اقسام علم شخص مصنّف گويد : بعضى از علم‌ها منقول بوده همچون فضل و اسد و برخى ديگر مرتجل مىباشد نظير سعاد و ادد . شارح گويد : علم شخص داراى اقسامى است كه در ذيل بپاره‌اى از آنها اشاره مىكنيم : 1 - علم منقول . 2 - علم مرتجل . 3 - علم بالغلبة . علم منقول : عبارتست از كلمه‌اى كه ابتداء در غير علميّت استعمال مىشده و سپس آن را از آن معنا نقل و براى موجودى علم قرار داده‌اند و آن داراى مصاديقى است بشرح ذيل : الف : آنكه از مصدر به علميّت نقل داده شده باشد مانند : فضل . ب : آنكه از اسم ذات به علميّت نقل داده شده باشد نظير : اسد . ج : آنكه از صفت يعنى معناى وصفى نقل داده شده باشد مثل : حارث . د : آنكه از فعل ماضى نقل داده شده باشد همچون : شمّر كه علم براى اسبى گرديده است . ه : آنكه از فعل مضارع به علميّت نقل داده شده باشد مانند : بزيد . و : آنكه از فعل امر به علميّت منقول باشد نظير : اصمت كه علم است براى مكانى . علم مرتجل : در تعريف آن دو قول مىباشد : قول اوّل : آنكه علمى را مرتجل گويند كه قبل از علميّت در معناى ديگرى