سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
145
المباحث النحوية في شرح البهجة المرضية (شرح سيوطى) (فارسى)
مضاف اليه آن مىباشد . الالف : مفعول است براى « تخلف » . جرّا : مفعول له و تقدير كلام للجرّ مىباشد . و نصبا : معطوف است به آن . بعد : مضاف ، مفعول فيه ، متعلّق است به تخلف . فتح : مضاف اليه براى « بعد » . قد الف : صفت است براى « فتح » . ترجمه : و ياء در جميع اسماء مذكوره به جهت جرّ و نصب بجاى الف قرار مىگيرد البتّه بعد از فتحهاى كه با لفظ همراه مىباشد . شرح عربى : و تخلف الياء فى جميعها ، اى جميع الالفاظ المتقدّم ذكرها ، الالف جرّا و نصبا اى فى حاليتهما ، بعد ابقاء فتح ، لما قبلها ، قد الف ، و الامثلة واضحة . ترجمه و شرح : جرّ و نصب در الفاظى كهاعراب نيابى دارند مصنّف گويد : در جميع و تمام اسماء مذكور يا در حالت جرّ و نصب بجاى الف قرار مىگيرد . شارح گويد : ضمير در « جميعها » به الفاظ و اسمائى كه قبلا ذكر شدند يعنى كلا و كلتا و اثنان و اثنتان راجع مىباشد و حاصل آنكه : اين اسماء در حال نصب و جرّ با ياء مىآيند منتها با مراعات آنچه مصنّف گفته و آن اينستكه : قبل از يا بايد فتحه باقى باشد و امثله و شواهد آن واضح و روشن است