قوله : فيما له مقدّر منهما : ضمير در [ منها ] به اعضاء و جراحات راجع است . متن : و الحر أصل له في المقدر ففي قطع يده نصف قيمة . و هكذا و ينعكس في غيره فيصير العبد أصلا للحر فيما لا تقدير لديته من الحر ، فيفرض الحر عبدا سليما في الجناية و ينظر كم قيمته حينئذ و يفرض عبدا فيه تلك الجناية ، و ينظرا قيمته و تنسب إحدى القيمتين إلى الأخرى و يؤخذ له من الدية بتلك النسبة . فرع اصل بودن حر براى عبد در اعضاء و جوارحى كه مقدر شرعى دارند شرح فارسى : مرحوم مصنف مىفرماين : در اعضاء و جراحاتى كه مقدّر شرعى دارند حرّ را اصل قرار داده و عبد را به آن مىسنجند ولى در غير اين اعضاء و جراحات كه مقدّر ندارند امر به عكس است . شارح ( ره ) در ذيل [ اصل له فى المقدّر ] مىفرماين : بنابراين اگر كسى يكدست عبد را قطع كرد بايد نصف قيمتش را بدهد چنانچه قطع دست حرّ موجب ثبوت نصف ديه مىباشد و به همين قياس است ساير اعضاء . و در دنبال [ و ينعكس فى غيره ] مىفرماين : يعنى در اعضائى كه مقدّر و ديه خاصّى ندارند امر به عكس است در نتيجه عبد را بايد براى حرّ اصل قرار داد به اين معنا حرّ را عبدى فرض مىكنيم كه از جنايت وارده بر او سالم بوده و پس از آن ملاحظه مىكنيم كه در اين فرض قيمتش چه مقدار است سپس او را عبدى در نظر