سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

108

المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)

در هردو صورت آنچه بواسطه ريزش ديوار تلف شود در ضمان صاحب آن مىباشد و در غير اين صورت ضمانى بر عهده او نمىباشد . شارح ( ره ) بعد از [ لو وقع حائطه المايل بعد علمه ] مىفرماين : يعنى بعد از آنكه علم پيدا نمود كه ديوار به طرف جاده يا ملك غير متمايل است و پس از علم و قبل از وقوع آن از اصلاح و تعميرش نيز متمكّن باشد . و بعد از [ او بناه مايلا الى الطريق ابتداءا ] مىافزايند : و مثل بناء كج مىباشد اگر آن را مستقيم بناء نموده ولى بدون پايه و اساس ساخته باشد و بهرتقدير در تمام اين موارد آنچه بسبب ديوار مزبور تلف شود اعم از آنكه نفس بوده يا مال باشد بر عهده بانى مىباشد ولى اگر قيود مذكور در بين نبود مثلا بانى به فساد ديوار عالم نشد تا ريخت مشروط به اينكه بر اساس و وجه معتبر و بنحويكه امثال آن ساخته شده آن را بنا كرده باشد يا به كج بودن و تمايل آن اطلّاع پيدا نمود ولى از اصلاحش متمكّن نشد تا فروريخت يا تمايل آن اطلّاع پيدا نمود ولى از اصلاحش متمكّن نشد تا فروريخت يا تمايل ديوا به طرف ملك خودش يا ملكى كه در آن مأذون است بود اگرچه بعد از تمايل پيدا كردن اذن را تحصيل نموده باشد در هيچيك از اين فرض و صور ضمانى بر عهده وى نمىباشد زيرا مرتكب عدوان و تعدّى نگرديده است مگر آنكه وى در صورتى كه بفساد ديوار مطّلع شد مثلا فهميد كه ديوار به طرف ملك خودش متمايل گشته يقين پيدا كند كه بواسطه ريختن ديوار اطراف و سر تيرها و آلات ديگر به طرف طريق متمايل شده و بسا موجب اتلاف نفس يا مالى مىشود كه در اين فرض از نظر حكم همچون صورتى است كه ميل ديوار به طرف جاده باشد يعنى ضمان در عهده وى ثابت مىشود .