و در [ بدونه ] به تلف مال راجعست . قوله : فكغيره : يعنى غير شهيد . متن : و لا يبدأ إلا مع العلم أو الظن بقصده و لو كف كف عنه . فإن عاد عاد ، فلو قطع يده مقبلا و رجله مدبرا ضمن الرجل . فإن سرتا ضمن النصف قصاصا ، أو دية ، و لو أقبل بعد ذلك فقطع عضوا ثالثا رجع الضمان إلى الثلث . فرع شرح فارسى : مرحوم مصنف مىفرماين : انسان حق ندارد تحت عنوان دفاع ابتداء به آن بنمايد مگر آنكه علم به قصد مهاجم و خصم داشته باشد . شارح ( ره ) مىفرماين : يا ظن و گمان به آن پيدا نموده باشد كه در ايندو صورت ابتداء به دفاع جايز است و در حين مدافعه و نزاع اگر مهاجم از هجومش دست برداشت بايد وى را رها كرد و اگر دوباره برگشت دفاع از سر گرفته مىشود فرع شارح ( ره ) مىفرماين : اگر در حالى كه مهاجم بوى روى مىآورد دستش راقطع نمود و در وقتى كه پشت به او كرده و در حال هزيمت و فرار است پايش را انداخت و قطع كرد نسبت به قطع دست ضامن نبوده امّا پايش را ضامن است . و در صورتى كه قطع دست و پا سرايت كرده و منجر به كشته شدن مهاجم شود دافع ضامن نصف او مىباشد كه ولىّ مىتواند از دافع قصاص كرده يا نصف ديه را بگيرد .