سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
120
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)
مسئله سوم ضابطه در تشخيص حرز حرز آن است كه راه يافتن به آن ممنوع و مسدود باشد اعمّ از آنكه مانع غلق يا قف و يا نسبت بمناطق عمرانى دفن بوده و يا همانطورى كه برخى گفتهاند مراقبت با نظر باشد . شارح ( ره ) مىفرماين : براى حرز در شرع انور تحديد و تعريفى وارد نشده از اينرو براى تشخيص و بدست آوردن ضابطه آن مىبايد به عرف مراجعه شود و طبق فرموده مرحوم مصنف حرز از نظر عرف آنست كه : بواسطه داشتن غلق و يا قفل و يا مدفون بودن در مناطق عمرانى و آباد و يا به جهت مراعى بودن توسط ديد و نظر بنا بر قول بعضى ، از راه يافتن و رخنه نمودن به آن ممنوع باشيم . چه آنكه از نظر عرف و عادت حرز به اين امور تحقّق مىيابد . و سپس در ذيل [ على قول ] مىفرماين : چه آنكه اهل عرف حاكمند به اينكه بسيارى از اموال را مىتوان با مراقبت بواسطه ديدن حفظ نمود ولى در عين حال تعبير مرحوم مصنف به [ على قول ] و اينكه رأى مزبور را به صورت [ قول ] حكايت نمودند مشعر به تضعيف اين قول است چنانچه جماعى از علماء به اين معنا متمايل و قائل شدهاند و شاهد بر اين تضعيف فرموده مولانا امير المؤمنين على عليه السلام است كه فرمودهاند : قطع يد ثابت نيست مگر نسبت به كسى كه نقب زده يا قفى را بشكند .