بزنند شاهد را نيز مىبايد حدّ زد . قوله : و لو شهد به : ضمير در [ به ] به زنا راجعست . قوله : المعتبر فيه : ضمير در [ فيه ] به زنا راجعست . قوله : و هو رابعة : ضمير [ هو ] به النصاب المعتبر راجعست . قوله : اى من شهد : سرّ اين تفسير اينست كه شارح ( ره ) مىخواهند بفرمايند اگرچه مرحوم مصنف نائب فاعل [ حدّوا ] را جمع‌آورند ولى اين معنا منحصر نيست به آن موردى كه شاهدين كمتر از نصاب حتما متعدّد باشند بلكه ولو يك شاهد هم باشد حكمش اين است كه بايد حدّ بخورد . قوله : لانّ اللّه سمّى من قذف الخ : مقصود آيه ( 4 ) از سوره نور است كه مىفرمايد : و الّذين يرمون المحصنات ثمّ لم يأتوا باربعة شهداء فاجلدومهم ثمانين جلدة و لا تقبلوا لهم شهادة ابدا و اولئك هم الفاسقون . و مقصود از [ هم الفاسقون ] هم الكاذبون مىباشد . قوله : فيلزمه : ضمير منصوبى به تسمية اللّه من قذف و لم يأت الخ راجع است . قوله : من نسبه و جزم به : مقصود از [ من موصوله ] در اين‌جا شاهد مىباشد و ضمير منصوبى در [ نسبه ] و ضمير مجرورى در [ به ] به زنا برمىگردد . قوله : و ان كان صادقا فى نفس الامر : ضمير در [ كان ] به من موصوله راجعست . قوله : و المراد انّهم يحدّون : ضمائر جمع به من موصوله راجع مىباشند .