بكارت يا رتقاء بودن تعارضى ندارد چه آنكه ممكن است عمل زنا از طريق دبر صورت گرفته باشد . قوله : بعد شهادة الاربعة بالزّناء قبلا : يعنى شهود زنا را مقيّد به زناء در قبل نموده باشند . قوله : اى دفعه : يعنى دفع حدّ و اين كلمه تفسير است براى [ درء ] . قوله : المرئة و الشهود بالزّناء : تفسير است براى [ الجميع ] . قوله : فانّه كما يمكن الخ : ضمير در [ فانّه ] به معناى [ شأن ] است . قوله : و ليس احدهم : يعنى احد الشهود نه شهود بكارت و نه شهود زنا . قوله : الدّارئة للحدّ : بيعنى المسقطة للحدّ . قوله : للفرية : يعنى للافتراء . قوله : و هو بعيد : ضمير [ هو ] به قول شيخ ( ره ) راجعست . قوله : انّ المرئة رتقاء : رتقاء بزنى گويند كه در رحمش استخوانى شبيه دندان كه مانع از دخول است وجود داشته باشد . قوله : او ثبت الرّجل مجبوب : اين عبارت ناظر بموردى استكه چهار شاهد به زنا نمودن مردى شهادت دهند و بعدا معلوم شود كه مرد مقطوع الآلة بوده ، البته اين فرض مورد بحث ما نيست زيرا كلام در اين فرع در جائى است كه مورد شهات زن باشد ولى به مناسبت حدّ خوردن شهود زنا اين مسئله را مرحوم شارح عنوان فرمودند چه آنكه مسئله مزبور با آنچه شارح بعد از [ نعم لو شهدن الخ ] فرموده از نظر حدّ زدن