سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
123
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)
در نتيجه اگر كسى او را عمدا بكشد قاتل را قصاص كرده و اگر خطاءا بقتل برسد از مباشر قتل ديه مىگيرند چنانچه در روايت به آن اشاره شده است و گويا اينكه حضرت پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ديه ماعز را از بيت المال دادند جهتش اين بوده كه كشتن ماعز به واسطه مردم خطاءا صورت گرفته بود . و اگر گفته شود : قتل ماعز در صورتى كه بواسطه خطاء مردم بوده پس ديه در عهده ايشان است و وجهى ندارد كه از بيت المال پرداخت گردد . در جواب مىگوئيم : چون امر به رجم و حكم به سنگسار كردنش بواسطه پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم صورت گرفته بود از اينرو حادثه مزبور در روايت همچون موردى است كه حاكم خطاء كرده باشد و حكم آن اين استكه ديه از بيت المال پرداخت مىگردد . لازم بتوجه است اين حكم تنها اختصاص به كسى دارد كه بواسطه اقرار رجم در حقّش ثابت شده و سپس از محل اقامه حدّ فرار كرده باشد لذا غير او از كسانى كه حدّ بر ايشان واجب شده اگر قبل از اجراء حدّ بگريزد مطلقا آنها را بازمىگردانند چه جرم و گناهشان با اقرار ثابت شده باشد و چه از طريق ديگر . قوله : بعد وضعهما فيها : ضمير تثنيه در [ وضعهما ] به مرد و زن راجع بوده و ضمير در [ فيها ] به حفيره عود مىكند . قوله : او لم تصب الحجارة بدنهما : يعنى يا با بيّنه ثابت نشده بلكه خود مجرم به آن اقرار كرده ولى پيش از اصابت سنگ به بدنش