همچون لفظ [ جماع ] و [ وطى ] بخوانند بخلاف موردى كه از وى صيغه صريح شنيده شود كه در اين صورت اگر ادّعاى عدم قصد كند از او پذيرفته نيست زيرا عمل به ظاهر حال عاقل مختار مقتضى است افعالش را ناشى از قصد و اراده دانست . البتّه مخفى نماند كه اين حكم بحسب ظاهر است امّا در واقع خودش مكلّف است به اينكه به نيّت و قصدش مراجعه نمايد يعنى اگر قصد ايلاء داشته احكام ايلاء را در حقّ خويش جارى دانسته و در غير اين صورت اجتناب از همسر خود ننمايد . قوله : فائدة تقييده بالارادة : ممكن است اضافه [ تقييد ] به ضمير از قبيل اضافه مصدر بفاعل بوده ، بنابراين معناى عبارت چنينست : فائده مقيّد نمودن مصنّف به قيد اراده آن است كه . . . و محتمل است از باب اضافه مصدر به مفعول بوده كه ضمير فاعلى در آن به مرحوم مصنّف رجوع كرده و ضمير مفعولى كه مضاف‌اليه است به [ كلّ واحد من الجماع و الوطى ] عائد باشد و معناى عبارت در اين صورت چنين است : و فائده تقييد نمودن مصنّف هريك از دو لفظ جماع و وطى را به اراده اينست كه . . . قوله : انّه لا يقع عليه ظاهرا : ضمير در [ انّه ] به يمين راجع بوده و ضمير در [ عليه ] به لافظ عائد است يعنى ظاهرا نميتوان حكم كرد كه صيغه بر عليه لافظ واقع و ايلاء محقّق شده است . قوله : بمجرّد سماعه : يعنى بمجرّد سماع لفظ . قوله : موقعا للصّيغة بهما : كلمه [ موقعا ] به صيغه اسم فاعل ، حال است از لافظ و ضمير در [ بهما ] به دو لفظ [ جماع ] و [ وطى ] عائد است .