قوله : من التّحكيم هنا : مشاراليه [ هنا ] مبحث لعان است . قوله : بالمتلاعنين : يعنى زوجين . قوله : يتعلّق بحقّه : يعنى حقّ ولد . قوله : لو تصادقا على نفيه : ضمير در [ تصادقا ] بزوجين راجع است و در [ نفيه ] به ولد عود مىكند . قوله : تراضيهما بحكمه بعده : ضمير تثنيه به زوجين و ضمير مجرورى در [ بحكمه ] به حاكم و در [ بعده ] به حكم راجعست . قوله : و الاشهر الاوّل : مقصود از [ الاوّل ] جواز تحكيم مىباشد قوله : لا يتحقّق الّا مع حضوره عليه السّلام : زيرا اساسا وجود قاضى تحكيم در جائى است كه امام عليه السّلام و منصوبش باشند و مع ذلك مترافعين شخص ثالثى را اختيار نمايند و پرواضح است كه اين معنا در غير زمان حضور امام عليه السّلام قابل تحقّق نيست از اين گذشته در زمان غيبت حكمى را كه متلاعنين اختيار و انتخاب مىنمايند از دو حال خارج نيست : يا مجتهد بوده و يا عامى مىباشد ، اگر مجتهد فرض شود حكمش نافذ است چه متلاعنين ويرا حكم قرار داده و چه اينطور نباشد و در صورتى كه مجتهد نباشد حكمش به اجماع فقهاء نافذ نيست . قوله : فيتولّى ذلك الفقيه المجتهد : مشاراليه [ ذلك ] نظارت بر لعان مىباشد . قوله : لانّه منصوب من قبل الامام عليه السّلام عموما : ضمير در [ لانّه ] به مجتهد فقيه عود مىكند . قوله : كما يتولّى غيره : يعنى غير لعان .