سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
351
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)
نمود بلكه ضرر ناشى از عدم تسلط مشترى بر مبيع را مىتوان با جعل خيار جبران كرد . حال اگر مشترى التزام به عقد را اختيار كرد عقد صحيح بوده و مبيع ملك او است ، منتهى كلام در اين است كه مشترى آيا حق دارد از بايع مطالبه چيزى مثلا بعنوان ارش بنمايد يا نه احتمالا ممكن است بتواند زيرا فوات قبض و عدم تسليم مبيع به مشترى خود نقص است كه قبل از قبض بر مبيع حادث شده و به مقتضاى [ ان المبيع قبل القبض مضمون على البايع ] ضمان آن بر بايع است و در اينجا معنائى براى ضمان تصوير نشده مگر جواز رجوع مشترى بارش . ولى اين احتمال ضعيف است زيرا ارش در مقابل هرنقصى واقع نمىشود و اگر شك هم در جواز اخذ آن بكنيم با اصالة البرائه جوازش منفى است خصوصا كه مقتضاى عقد صرف دريافت مثمن در مقابل ثمن بدون چيزى ديگرى مىباشد . بلكه بايد گفت ارش صرفا در مقابل نقص يا زيادى كه عيب - محسوب شود يعنى مبيع از خلقت اصليهاش كمتر يا زيادتر باشد ثابت است چنانچه شرحش قبلا گذشت و فرض در اينجا اينست كه زياده و نقصان منتفى بوده و مبيع از اين جهت فاقد وصف نيست . قوله : او عبد مطلقا : مقصود از [ مطلقا ] به صيغه اسم مفعول فرستاده شده است مثل اينكه آن را براى تهيه جنس يا ردّ حاجتى به جائى فرستادهاند . قوله : دابة مرسلة : يعنى دابهاى كه آزاد و مثلا به چراگاه فرستاده شده است .