[ وجوب قضاء رمضان در صورت ترك عمدى ] كسانى كه عمدا يا سهوا يا بواسطه عذرى روزه ماه رمضان را افطار كرده‌اند لازم است بعد از انقضاء رمضان آن را قضاء كنند مگر طفل نابالغ و ديوانه و مدهوش و كافر اصلى كه قضاء در حقّ ايشان ثابت نيست . شارح ( ره ) در شرح عذر مىفرماين : مانند سفر و مرض و امثال ايندو . و در توضيح مدرك حكم صبىّ و مجنون مىفرماين : مستند آن اجماع است . و عدم وجوب قضاء در مغمى عليه طبق رأى اصحّ بوده ولى بعضى آن را واجب مىدانند و بالاخره در ذيل كافر اصلى فرموده : و امّا كافر عارضى همچون مرتدّ داخل در عموم حكم به وجوب قضاء بوده و لازمست بعد از توبه تمام فرائضى كه در زمان ارتداد از او فوت شده قضاء نمايد . تبصره اينكه مرحوم مصنّف در غير مذكورين ( صبىّ و مجنون و مغمى عليه و كافر اصلى ) بطور كلّى حكم به وجوب قضاء نمود بايد گفت : كليّت اين حكم مورد قبول نيست بلكه لازمست آن را مقيّد به قيدى كرد و آن اين است : در صورتى قضاء لازم است كه غير آن بجاى آن قرار نگيرد چه آن كه پيرمرد و پيرزن و شخصى كه به مرض عطش مبتلا است و نيز كسى كه مرضش از رمضانى تا رمضان آينده ادامه پيدا كرد قضاء ندارد بلكه فديه بجاى آن بايد بدهند . فلذا مرحوم مصنف نيز اگر به منظور اخراج اين افراد قيد مزبور را اضافه