صالح عضيمة (مترجم: سيد حسين سيدى)
92
معنا شناسى واژگان قرآن (فرهنگ اصطلاحات قرآنى) (فارسى)
تقليد اختصاص دارند كه به آن امّت محمّد ( ص ) گفته مىشود نه آل او . پس هر آل نبى امّت او هستند نه هر امتى آل او . به امام صادق ( ع ) گفته شد : مردم مىگويند مسلمانان همه آل نبى هستند ، فرمود : هم راست گفتند و هم دروغ . گفته شد : معناى اين سخن چيست ؟ فرمودند : از اين كه همهء مردم آل او هستند ، دروغ گفتند و راست گفتند ، اگر شرايط شريعت وى را به پا دارند ، آل او هستند . » آنچه در سخن امام صادق ( ع ) پيداست اين كه صحيح نيست همهء مسلمانان ، به خاطر انتساب به اسلام و مسلمان شدن ، آل پيامبر باشند ؛ بلكه هر كس حدود شريعت رسول ( ص ) را اقامه كند و او را در افعال و اقوال تصديق نمايد و از هدايت او پيروى نمايد و در ظاهر و آشكار به او ايمان آورد ، چنين كسى آل نبى خواهد بود و در دنيا با سيرهء نيك و اخلاق و الا و در آخرت با رستگارى و ورود در بهشت در كنارشان ، همنشين آنها خواهد شد . همين معنا در سخن راغب هم پيداست امّا وى توضيح نداده است نزديكان و خويشاوندانى كه آل نبى هستند ، چه كسانى هستند . وقتى مىگويد : آل نبى ، خويشاوندان او هستند ، بدون شك منظور او كسانى هستند كه با او قرابت خونى دارند ، مطلب ديگرى كه در آن شكى نيست اين كه نمىتوانيم همهء خويشان حضرت را جزء آل او به حساب آوريم ؛ پس بعضى از اين خويشان آل اويند و آنها خواصّىاند كه از او جدا نمىشوند و او هم از آنها جدا نمىشود . از روش راغب و نوشتههاى او چنين برداشت مىشود كه وى از آنهايى است كه اعتقاد دارد ، آل نبى همان بعضى از خويشان او هستند نه همهء آنها ؛ امّا وى به دليلى كه پنهان است از تسميهء آنها در مفردات عدول كرده است . از آيهء : إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِينَ « 1 » ؛ چنين فهميده نمىشود كه قصد خداوند از آل ، امّت ابراهيم و امّت عمران باشد ، بلكه مراد خداوند آن است كه آدم و نوح را برگزيد ، خويشان ابراهيم و عمران را هم برگزيد ؛ آنهايى كه همانندشان پيامبر بودهاند و يا به مقام و منزلت آنها نزديكند ، آنها را نيز برگزيده و بر عالميان برترى داده است .
--> ( 1 ) - آل عمران ( 3 ) آيهء 33 : به يقين خداوند آدم و نوح و خاندان ابراهيم و خاندان عمران را بر مردم جهان برترى داده است .