صالح عضيمة (مترجم: سيد حسين سيدى)

93

معنا شناسى واژگان قرآن (فرهنگ اصطلاحات قرآنى) (فارسى)

علّامه طباطبايى هم مىگويد : « امّا آل ابراهيم ، كه از لفظ آن پيداست ، آنها پاكانى از نسل اسحاق و اسرائيل و پيامبران بنى اسرائيل و اسماعيل و پاكان نسل او و سرور آنها محمّد ( ص ) و ملحقان به وى در مقام ولايت ، مىباشند . امّا ذكر آل عمران با آل ابراهيم دلالت بر اين دارد كه به آن گستردگى به كار نرفته است ؛ يعنى عمران يا پدر مريم ( ع ) است يا پدر موسى ( ع ) ، به هر تقدير ، وى از نسل ابراهيم است . همچنين آل او كه از آل ابراهيم جدا شدند . پس مراد از آل ابراهيم برخى از فرزندان پاك اويند نه همهء آنها . » مسلمانان در معناى آل به معناى فراگير آن اختلاف نظر ندارند ، كه آنها كسانى هستند كه در پيروى از او صادقند و حقيقتا به دين او ايمان آورده‌اند و از او پيروى نموده‌اند و آن را تغيير نداده‌اند ؛ و آل نبى به معناى محدود و مشخّص همان اهل بيت نزديك اويند . لذا مىبينيم ضرورت ايجاب مىكند كه معناى كلمهء اهل - بعيد و قريب آن را - بفهميم ؛ معناى بعيد - يعنى فراگير - آن همان است كه راغب مىگويد : « اهل شخص همان كسانى هستند كه مايهء وحدت او با آنها ، نسب ، دين و امورى چون صناعت ، خانه و كشور باشد . » براى هر يك از اينها نمونه‌هاى فراوانى كه بر كسى پنهان نيست و گاهى از زن و همسر يك مرد ، به اهل تعبير مىشود . راغب در معناى نزديك آن مىگويد : « اهل مرد در اصل كسانىاند كه يك خانه و كاشانه آنها را گردهم جمع كند . » آن‌گاه ، آن را گسترش دادند و گفته شد : « اهل بيت مرد كسانىاند كه خويشى و نسب آنها را گردهم مىآورد . » سپس بلافاصله به معناى نزديكتر اشاره مىكند و مىگويد : « هرگاه گفته شود : اهل بيت ، با توجه به آيهء : إِنَّما يُرِيدُ اللَّهُ لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً « 1 » ، هميشه خاندان پيامبر ( ص ) فهميده مىشود . . . و اختلاف مسلمانان در تعيين اين خانواده كه اهل بيت اويند ، آنهايى كه آيه ، آنها را به پاكى از پليدى و دورى از تاريكى معرّفى نموده و جانشان از تيرگيها صفا يافته ، مىباشد . گروهى گفته‌اند : آنها خويشاوندان نزديك اويند و منظور زنان و فرزندانش مىباشند . برخى زياده‌روى كردند و عموها و عموزاده‌هاى حضرت را هم به آن

--> ( 1 ) - احزاب ( 33 ) آيهء 33 : خداوند فقط مىخواهد آلودگى را از شما خاندان [ پيامبر ] بزدايد و شما را پاك و پاكيزه گرداند .