أَ لَمْ أَنْهَكُما عَنْ تِلْكُمَا الشَّجَرَةِ « 1 » . شيخ صدوق در معانى الاخبار روايت مىكند كه ، عبد السّلام بن صالح هروى از امام رضا ( ع ) پرسيد : اى فرزند رسول خدا ! برايم از درختى كه آدم و حوّا از آن خوردند ، سخن بگو ؛ چون مردم دربارهء آن دچار اختلاف گشتند و گروهى آن را گندم ، گروهى انگور و گروهى درخت حسد مىدانند . فرمود : « همهء اينها درست است . » گفتم : معناى اين وجوه على رغم اختلاف آنها چيست ؟ فرمود : « اى ابا صلت ! درخت بهشت انواعى دارد ، درخت گندم بود و در آن انگور وجود داشت و مانند درخت دنيا نيست . » توضيح اين سخن حكم مىكند كه بفهميم اين درخت مثل درختانى كه در زمين هستند ، مادّى نبوده است بلكه از جنس اشيايى بوده است كه در بهشت آدم قبل از هبوط يا قبل از وارد شدن در تركيب ، وجود داشت . سبط ابن جوزى در كتاب مرآة الزمان فى تاريخ الاعيان سخنى شبيه به آنچه كه صدوق از امام رضا ( ع ) نقل كرده است ، بيان مىكند ؛ كه آن هم به كشف جنبه‌هايى كه همچنان پنهان مانده است ، كمك مىكند : « دربارهء درخت دچار اختلاف گشته‌اند و اقوال زير را مطرح ساخته‌اند : 1 - درخت گندم . ( بنا به قول ابن عبّاس ) . 2 - درخت كافور . ( بنا به قول على ( ع ) ) 3 - درخت انگور . ( بنا به قول ابن مسعود ، ابن عبّاس ، سعيد بن جبير و مجاهد ) 4 - درخت انجير ( بنا به قول عطاء ، حسن و ابن جريح ) 5 - درخت خرما ( ابو مالك ) . » هريك از اين اقوال به معانى بعيدى اشاره دارند كه ابن جوزى تلاش مىكند در سخنى كه از نضر بن شميل مىآورد بر آن تأكيد ورزد : « آدم از آن درخت خورد ؛ چون از آن منع شده بود ، و آدمى هم بر ممنوعات حريص است . و در تورات آمده است : خداوند درخت علم خير و شر يا درخت زندگى را ميان بهشت قرار داد ، و فرمود : اى آدم ! هرچه كه مىخواهى بخور ، جز از اين درخت ، چون روزى كه از آن بخورى ، خواهى مرد . و حسن بصرى مىگويد : چاره‌اى نبود

--> ( 1 ) - اعراف ( 7 ) آيهء 22 : پس چون آن دو از [ ميوهء ] آن درخت [ ممنوع ] چشيدند ، برهنگيهايشان بر آنان آشكار شد و به چسبانيدن برگ [ هاى درختان ] بهشت بر خود آغاز كردند ؛ و پروردگارشان بر آن دو بانگ برزد : « مگر شما را از اين درخت منع نكردم ! » .