از جمله ، سحر اصحاب وهم و نفوس قوى است ؛ براى مثال ، انسانى كه از پل بلند و باريكى مىگذرد ، اگر خيال سقوط در او تقويت شود ، سقوط خواهد كرد . پزشكان نيز در اين كه در منع شخصى كه خون دماغ مىكند از نگريستن به اشياى سرخ ، و شخصى كه به بيمارى صرع مبتلاست از ديدن اشياى پرنور و چرخان ، اتّفاق نظر دارند و آن به اين خاطر است كه نفس ، مطيع وهم و خيال آفريده شده است . در شفا از ارسطو نقل شده است : مرغ وقتى در صدا و درگيرى بسيار از خروس تقليد كند ، برپايش چيزى مثل آنچه بر پاى خروسى هست مىرويد و اين ، دلالت دارد بر اين كه احوال جسمانى تابع احوال نفسانى است . ملّتها بر اين امر اتّفاق نظر دارند كه دعا در معرض اجابت است و دعا كه به زبان باشد و طلب درونى در آن نباشد ، كم اثر است . آورده‌اند كه يكى از شاهان به بيمارى فلج دچار شد ؛ پزشكان ماهرى سر زده پيش او آمدند و به فحّاشى و توهين نسبت به وى پرداختند ؛ پادشاه خشمگين شد و از جايش از سر ناچارى پريد ! و آن بيمارى مزمن بر طرف شد . و تأثير به‌واسطهء چشم ، چيزى است كه عاقلان آن را قبول دارند . حقيقت آن است كه ، هرگاه نفس بر بدن حاكم باشد و به عالم بالا بسيار كشش داشته باشد ، گويى روحى از ارواح آسمانى است و در موارد اين عالم تأثيرى قوى مىگذارد . و هرگاه ضعيف و به لذّتهاى بدنى بسيار وابسته باشد ، تنها در بدن مىتواند تأثيرگذار باشد و اگر بخواهد تأثيرش را به بدن ديگر سرايت دهد ، تصوير آن شخص را مىگيرد و به حس وامىگذارد و حس به او مشغول شده ، و خيال هم پى آن را مىگيرد ، و نفس ناطقه نيز كاملا به آن روى مىآورد و تأثيرهاى نفسانى و تصرّفهاى روحانى قوى گشته ، انقطاع از امور رايج و خواسته‌ها و كم غذايى و كناره‌گيرى از مردم او را يارى مىرسانند . اگر نفس براى اين كار مناسب باشد - به حسب ماهيّت و خاصيّت آن - تأثير قوى مىگردد . از جمله ، سحر كسانى كه از ارواح زمينى مدد مىگيرند ، كه افسون و تعويذ و تسخير جن ناميده مىشود و از جمله ، خيالهايى كه چشم‌بندى مىكنند و شعبده نام دارد ؛ چون چشم خطاهاى زيادى دارد و قطرات باران را خط مستقيم مىپندارد و دانهء انگور را در آب همچون شيشه مىبيند . گاهى قوهء بينايى ، يك شىء محسوس را كاملا نمىبيند ، اگر آن شىء را در