حيات ابو حيّان توحيدى در رساله‌اى به نام رسالة الحياة به سبكى زيبا و روان ، مفصّل در باب حيات سخن گفته است . به بيان اقسام آن پرداخته و به شرح و تعريف هرقسم اشاره نموده است . اين رساله در بيان روشن ، معناى حيات و بيان مدلولهاى آن كه از قرآن برگرفته ، كافى و وافى است . به خاطر ذكر كامل مطالب اين رساله ، به اختصار ولى جامع به آن بسنده مىكنيم . حيات براى هركسى دوست داشتنى است و مطلوب هرموجود با احساس است . موجودى است زنده با شرايط درونى و بيرونىاش . اين حيات بنا به اعتقاد ابو حيّان ده قسم است : « هشت قسم آن ، كه انسان براى تفاوت بين دو موجود زنده بهره‌مند است ؛ و دو قسم ديگر ، كه علم به آن جز به طور كلى مشكل است و جز تسليم شدن مراد آن مشخص نيست ، عبارتند از : حيات فرشتگان ، و ديگرى كه گفته مىشود : خداوند حىّ است . » امّا نخستين حيات از حيات هشتگانه : « حيات انسان است كه به واسطهء آن احساس مىكند و تحرّك دارد . اين حيات مشترك است - يعنى براى انواع حيوانات اين حيات مشترك است - كه شامل : حس ، حركت ، تكيه به غذا و نياز به بقا مىباشد . اين اشتراك به مثابهء اساس و پايهء بقيهء آن به واسطهء حكمت واقع مىشود ؛ و يا به مثابهء هوش و مسائل آن . . . با فطرت و سرشت كه موجب اشتراك مىشود . » امّا حيات دوم : « حيات علم و معرفت ، فهم و درايت ، حفظ و انديشه و حكمت ،