أَعْرَضَ عَنْ ذِكْرِي فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكاً وَ نَحْشُرُهُ يَوْمَ الْقِيامَةِ أَعْمى « 1 » ، بيانگر آن است زندگى و معيشت كافر در دنيا به سختى و تلخى و رنج‌آور است و در مقابل زندگى و معيشت مؤمن خوشى ، آسايش و فراخ است . جامع همهء اينها و سبب اين خوشبختى و بدبختى در اين آيه آمده است : « ذلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ مَوْلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَ أَنَّ الْكافِرِينَ لا مَوْلى لَهُمْ « 2 » » . بدون شك ، مراد از اعمال مطلق ، « افعالى است كه مقصود آدمى از آنها سعادت زندگى است ؛ نه تنها اعمال عبادى و افعال واجبى كه مرتد آنها را انجام داده و يا در حالت ايمان به آنها پرداخته است » . علاوه بر اين ، حبط دربارهء كسانى است كه به واجبات و اعمال عبادى و موجب قرب نمىپردازند ؛ مثل كافران و منافقان . چنان كه در قرآن آمده است : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تَنْصُرُوا اللَّهَ يَنْصُرْكُمْ وَ يُثَبِّتْ أَقْدامَكُمْ وَ الَّذِينَ كَفَرُوا فَتَعْساً لَهُمْ وَ أَضَلَّ أَعْمالَهُمْ ذلِكَ بِأَنَّهُمْ كَرِهُوا ما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأَحْبَطَ أَعْمالَهُمْ « 3 » . و يا آيهء : إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِآياتِ اللَّهِ وَ يَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَ يَقْتُلُونَ الَّذِينَ يَأْمُرُونَ بِالْقِسْطِ مِنَ النَّاسِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذابٍ أَلِيمٍ « 4 » ؛ و ديگر آيات . از احكام اعمال از حيث جزا ، آن است كه برخى از گناهان موجب حبط نيكيها در دنيا و آخرت مىشوند ؛ مثل ارتداد و برخى نيكيهاى فاعلش را به ديگرى منتقل مىسازد ؛ مثل قتل . إِنِّي أُرِيدُ أَنْ تَبُوءَ بِإِثْمِي وَ إِثْمِكَ « 5 » ؛ اين معنا در باب غيبت و بهتان و ديگر گناهان در روايات نقل شده از پيامبر ( ص ) و اهل بيت ( ع ) آمده است . همچنين عباداتى كه بديها را به ديگران

--> ( 1 ) - طه ( 20 ) آيات 123 و 124 : هر كس كه از هدايتم پيروى كند نه گمراه مىشود و نه تيره‌بخت ؛ و هر كس از ياد من دل بگرداند ، در حقيقت زندگى تنگ و سختى خواهد داشت و روز رستاخيز او را نابينا محشور مىكنيم . ( 2 ) - محمد ( 47 ) آيهء 11 : چرا كه خدا سرپرست كسانى است كه ايمان آورده‌اند ، ولى كافران را سرپرست و يارى نيست . ( 3 ) - همان ، آيات 7 ، 8 و 9 : اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ! اگر خدا را يارى كنيد ياريتان مىكند ، و گامهايتان را استوار مىكند ؛ و كسانى كه كفر ورزيدند نگونسارى بر آنان باد ! و خدا اعمالشان را بر باد داد . اين بدان سبب است كه آنچه را كه خدا نازل كرده است خوش نداشتند و خدا نيز كارهايشان را باطل كرد . ( 4 ) - آل عمران ( 3 ) آيهء 21 : و كسانى كه به آيات خدا كفر مىورزند و پيامبران را به ناحق مىكشند ، و دادگستران را به قتل مىرسانند ؛ آنان را از عذابى دردناك خبر ده ! ( 5 ) - مائده ( 5 ) آيهء 29 : من مىخواهم تو با گناه من و گناه خودت [ به سوى خدا ] بازگردى .