امواج نور پراكنده در اطرافش براى او سودمند نيست . در اين آيات اشاره به اين دارد كه اين مجادله‌كنندگان حق را واقعا مىشناسند ، ولى بر انكار آن اصرار مىورزند ؛ و باطل را هم به خوبى مىشناسند ، ولى در پذيرش و حمايت و دفاع از آن افراط مىكنند . در آيهء وَ إِنَّ الشَّياطِينَ لَيُوحُونَ إِلى أَوْلِيائِهِمْ لِيُجادِلُوكُمْ « 1 » ؛ حَتَّى إِذا جاؤُكَ يُجادِلُونَكَ يَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِنْ هذا إِلَّا أَساطِيرُ الْأَوَّلِينَ « 2 » ؛ وَ يَعْلَمَ الَّذِينَ يُجادِلُونَ فِي آياتِنا ما لَهُمْ مِنْ مَحِيصٍ « 3 » ، اشارهء آشكار و دليل روشنى است بر اين كه ، مجادله فنّى از فنون وسوسه است كه اهريمنان به نزديكان و هواداران خود إلقا مىكنند تا شايد به واسطهء آن ، ديدگان آنهايى را كه بر لبهء آتش قرار دارند ، خيره سازند و گام آنهايى را كه بر ديانت و اعتقادات لرزان و ترسان و پريشان گام برمىدارند ، بلغزانند . و كارشان به اين صورت است كه وحى را براى آنها به گونه‌اى جلوه مىدهند كه همان سخنان وهمى ، باطل و خرافه است كه در ديگر كتابها آمده است . البتّه مجادله كنندگان مىدانند كه از جانب حق است و به اين شيوه بر آن اقامهء دليل مىكنند و چاره‌اى از اين سرنوشت محتوم كه به آن بازخواهند گشت ، ندارند . مراء از مهمترين معانى است كه موجب جدال مىگردد و به معناى درگيرى و خصومت در كلام در خلال گفتگوست . و يا همان جدال است وقتى از اصل خود ، كه همان نرمى و اقناع است ، به درشتى و ستيزه تبديل مىشود . غزّالى معتقد است : آنچه كه موجب مراء و جدل در نفس مىشود : « خود را با اظهار علم و فضل برتر نشاندن و حمله به غير با اظهار نقص يا اظهار فضل است كه از قبيل تزكيهء نفس است و مقتضاى طغيان و ادّعاى بزرگى و برترى است ؛ و از صفات خداوند است . امّا ناقص نشان دادن ديگرى مقتضاى طبيعت حيوان ( وحشىگرى ) است كه لازمه‌اش دريدن ديگرى و آزار رساندن به اوست . » ترمذى از پيامبر ( ص ) روايت مىكند كه فرمودند : « قومى بعد از هدايت گمراه نشد ،

--> ( 1 ) - انعام ( 6 ) آيهء 121 : شيطانها به دوستان خود وسوسه مىكنند تا با شما ستيزه كنند . ( 2 ) - مائده ( 5 ) آيهء 42 : تا آن‌جا كه وقتى نزد تو مىآيند با تو جدال مىكنند . كسانى كه كفر ورزيدند مىگويند : « اين كتاب ، چيزى جز افسانه‌هاى پيشينيان نيست . ( 3 ) - شورى ( 42 ) آيهء 35 : و آنان كه در آيات ما مجادله مىكنند بدانند كه ايشان را روى گريزى نيست .