ذهن و علم خواننده است . » از اين رو ، عبده براى آشنا كردن خوانندگان بامضامين نهج البلاغه به شرح لغوى آن مبادرت ورزيده است . بدينسان مى توان گفت كه اين نياز مبرم براى فارسى زبانان همچنان احساس مىشود و اين عرصه هنوز جاى تحقيق و تفحص و نگارش دارد . نهج البلاغه و نهضت فكرى مسلمانان : سده اخير ، شاهد خيزش نهضتهاى فكرى ملل اسلامى بوده است . در اين مقطع ، ديدگاههاى نوينى در انديشه اسلامى مطرح شد . بيدار گران انديشمند كوشيدند قرآن را كه طى سده هاى متمادى مهجور و « نسيا منسيا » مانده بود وارد صحنه زندگى كنند و حيات اجتماعى جوامع منحط را بر بنياد آن سامان دهند . لذا سيد جمال الدين حسينى كه احاطهء شگفتى در موضوعات قرآنى و معارف اسلامى داشت تفسيرى متمايز از تفاسير متداول عنوان كرد و موجب خيزش موج بيدارى و وعى مسلمانان شد ، همينطور نهج البلاغه ، مطمح نظر انديشمندان مصلح و بيدار گران مسلمان قرار گرفت تا بدانجا كه شيخ محمد عبده ، مصلح بزرگ به شرح آن پرداخت . او گفته است كه از روى تصادف با نهج البلاغه آشنا شده است ، ولى قدر متيقن اين است كه سيد جمال ، عامل اصلى اين آشنايى بوده است . نهج البلاغه تا چند دههء اخير نيز در ميان مسلمانان فارسى زبان ، غريب و ناشناخته بود تا آنكه مرحوم فيض الاسلام ، سنگ آغازين شناساندن و معرفى آن را به جامعهء فارسى زبان بى افكند و براستى سهم بسزايى در معرفى اين كتاب معظم داشته است . به دنبال ايشان ديگر انديشمندان مسلمان در اين طريق گام نهادند و ابعادى از آن را كشف كردند . و اينك كتابى كه فراروى خوانندگان است نخستين جلد از سه جلد فرهنگنامه اى است كه طى پنج سال كار مداوم و پيگير حاصل شده است و اميد است كه اين اثر ، گامى در جهت گسترش و تعميق فرهنگ و معارف نهج البلاغه باشد . نكته اينكه ، راقم اين سطور ، خود را از ارشاد و راهنمايى صاحبنظران آگاه بى نياز نمى داند . كريم زمانى جعفرى 22 / 10 / 66