الشيخ رسول جعفريان
86
تاريخ سياسى اسلام (سيره رسول خدا ص) (فارسى)
در برابر اينها ، رجال شناسان شيعى او را تأييد كردهاند . نجاشى نوشته است : ابومخنف شيخ الاصحاب در كوفه بود و مىتوان به نقلهايش اعتماد داشت . او از جعفر بن محمد الصادق عليهما السلام روايت دارد . « 1 » جد وى مخنف بن سليم از اصحاب پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم « 2 » و ياران امام على عليه السلام است . وى در جنگ جمل به عنوان رهبر طايفهء ازد در كنار امام على عليه السلام حضور داشت . بعد از آن نيز از طرف امام حاكم اصفهان شد . تخصص ويژه ابومخنف در حوادث عراق بوده « 3 » و دربارهء بيشتر جنگهاى مهم اين منطقه تك نگاريهايى داشته است . بيشتر اين تك نگاريها ، اخبار شيعيان و برخى دربارهء درگيريهاى خوارج و قيام عبد الرحمان بن محمد بن اشعث است . نگاهى به تأليفات او در فهرست ابن نديم ، سير كار تأليفى او را در اين جهت نشان مىدهد . « 4 » اين سير تقريباً شامل بخش عمدهء اخبار تاريخ اسلام تا اواخر عهد اموى است . بيشتر رويدادهاى مهم اين دوره ، تحت عناوينى مستقل در تك نگاريهاى وى آمده است . « 5 » ابومخنف با آن كه شيعه بود ، سعهء صدر لازم را در نقل اخبار حفظ كرد ، بطورى كه اهل سنت نيز از روايات او نقل كردهاند . شايد به همين دليل ابن ابى الحديد تشيع او را انكار كرده ، « 6 » سخنى كه مورد تأييد ديگران قرار نگرفته است . مطالب زيادى كه توسط او روايت شده ، درنوع خود منحصر به فرد بوده و ازاين جهت بسيار حايز اهميت است . طبرى از نوشتههاى او كه بيشتر از طريق كلبى روايت شده ، بهرهء كافى برده است . مجموعهء رواياتى كه طبرى به نقل از ابومخنف آورده 586 روايت مىباشد . « 7 » ابوالفرج اصفهانى نيز در مقاتل الطالبيين و نيز اغانى از او استفاده فراوان كرده است . « 8 » از ارزشمندترين كارهاى او مقتل الحسين عليه السلام است كه طبرى اكثر روايات آن را آورده و
--> ( 1 ) . رجال النجاشى ، ص 320 ، ش 875 ( 2 ) . نك : مسند احمد ، ج 2 ، ص 183 ، ج 4 ، ص 215 ، ج 5 ، ص 76 ؛ سنن النسائى ، ج 7 ، ص 167 . در اين منابع رواياتى دربارهء كيفيت آمدن وى نزد پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم نقل شده است . ( 3 ) . نك : معجم الادباء ، ج 17 ، ص 41 . مدائنى هم متخصص خراسان و هند و فارس و واقدى حجاز و سيره . الفهرست ، ص 106 ( 4 ) . الفهرست ، ص 105 ، و نك : النجاشى ، ص 320 ( 5 ) . التاريخ العربى و المورخون ، ج 1 ، ص 178 ( 6 ) . ابن ابى الحديد مىنويسد : و ابومخنف من المحدثين و ممن يرى صحة الامامة بالاختيار و ليس من الشيعة و لا معدودا فى رجالاتها . شرح نهج البلاغه ، ج 1 ، ص 147 ( 7 ) . مرويات ابى مخنف ، ص 58 ( 8 ) . كتابى با عنوان « مرويات ابى مخنف » در تاريخ طبرى گردآورى شده و گردآورندهء آن از شدت تعصب ضد شيعى بر هر يك از روايات از حيث سند انتقاداتى وارد كرده است .