كه يك سنى معتزلى است ، اين است كه او قصد جلوگيرى از آشوب را داشته است . « 1 » اما نوعاً اهل سنت بر اين باورند كه او معتقد بوده كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فقط پس از مرگ تمامى اصحابش خواهد مرد . « 2 » البته وقتى ابوبكر از راه رسيد و آيه « إِنَّكَ مَيِّتٌ وَ إِنَّهُمْ مَيِّتُونَ » را براى او خواند قانع شد ! « 3 » در اينجا نقل ديگرى نيز مناسب مىنمايد كه مربوط به نقش زنان پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم در تحولات سياسى خلافت است . ابن عباس نقل مىكند كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم [ در بستر بيمارى ] فرمود كه به دنبال على عليه السلام بفرستند . عايشه گفت چه مىشد اگر ابوبكر را مىخواستى ؟ حفصه گفت : چه مىشد اگر عمر را طلب مىكردى ؟ همه جمع شدند . رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : مطلبى نيست ، برويد ، اگر خواستم در پى شما خواهم فرستاد . « 4 » ماجراى ديگر روايت نماز خواندن ابوبكر به جاى رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در مسجد است ؛ روايتى كه اهل سنت فراوان نقل كرده‌اند و ما در جاى ديگر بررسى كوتاهى دربارهء آن كرده‌ايم . « 5 » همين اندازه اشاره كنيم كه اميرمؤمنان عليه السلام براين باور بود كه عايشه به ظاهر از طرف رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم گفته بود كه ابوبكر به جاى او نماز بخواند ، اين نكته‌اى است كه امام على عليه السلام بارها به دوستان خود گفته بود . « 6 » به علاوه مىدانيم كه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم با حال ناتوان به مسجد آمد و جلوتر از ابوبكر ايستاد . براى توجيه اين امر گفتند : ابوبكر به رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم اقتداء كرد و مردم به ابوبكر ! شافعى نيز براين باور بود كه فقط يك نماز چنين بوده « 7 » و با توضيحات فوق آشكار است كه مسأله به كجا مىانجامد . دكتر احمدمحمودصبحى تصريح مىكند كه قصهء نماز خواندن ابوبكر و استناد به آن براى خلافت وى ، ساختهء دوره‌اى متأخر است كه كسانى از طرفداران ابوبكر ، خواسته‌اند نصى براى خلافت ابوبكر دست و پا كنند . « 8 » مجموع اين رخدادها ، آشفتگى اوضاع سياسى را در ارتباط با مسأله جانشينى نشان مىدهد . ترديدى وجود ندارد كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم ، على عليه السلام را در غدير تعيين كرد و « نص » بر امامت او را از سوى خداى تبارك و تعالى اعلام نمود جزآن كه تلاش آن حضرت به

--> ( 1 ) . شرح نهج البلاغه ، ج 2 ، صص 42 - 43 ( 2 ) . الفائق فى غريب الحديث ، ج 1 ، صص 408 - 409 ( 3 ) . طبقات الكبرى ، ج 2 ، ص 267 ؛ تاريخ الطبرى ، ج 3 ، صص 200 - 201 ( 4 ) . تاريخ الطبرى ، ج 3 ، ص 196 ( 5 ) . تاريخ سياسى اسلام تا سال چهلم هجرى ، صص 234 - 238 ( 6 ) . شرح نهج البلاغه ، ابن ابى الحديد ، ج 9 ، صص 197 - 198 ( 7 ) . ارشاد السارى ، ج 2 ، ص 49 ( 8 ) . نظرية الامامة عند الاثنى عشريه ص 22