خود افراد قبيله بگذراند ، همان آمار و ارقامى كه افراد دربارهء تعداد گوسفندان و شتران مىدهند بپذيرند و با نرمى با مردم رفتار كنند . در مواردى نيز زكات از اغنيا گرفته شده و ميان فقرا تقسيم مىشد « 1 » و اين خود نكتهء مهمى براى تبليغ اسلام بود . بعدها نيز كه قبايل مختلف براى پذيرش اسلام به مدينه آمدند شرط پرداخت زكات به همهء آنان تفهيم شد . بدين ترتيب پس از نفوذ اسلام در قبايل ، درآمد ثابتى براى دولت جديد مطرح شد . تا پيش از آن تنها غنايمِ جنگها بخشى از نيازهاى مالى دولت و مهاجران و انصار را برآورده مىكرد ، اما اكنون صدقات آن نقش را بطور دائم بر عهده گرفت . قبايل و مناطق مهمى كه نمايندگى به آنها اعزام شدند عبارت بودند از : صنعا ، حَضْرَمَوْت ، بحرين ، نجران ، قبيلهء طى ، بنى اسد و بنى حنظله . امام على عليه السلام براى جمع آورى صدقات عازم نجران شد . « 2 » يكى از نكات جالب در جمع آورى صدقات كه مورد توجه قرآن نيز قرار گرفته اعزام وليدبن عُقْيه بن ابى مُعَيط براى جمع آورى زكات قبيلهء بنى المُصْطَلَق بود . زمانى كه او تا نزديكى قبيله رفت ، كسانى از مردم با شتر و گوسفند به استقبال وى آمدند . اما او از آنجا گريخت و در مدينه به رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم گفت : آنان براى جنگ با من آمده بودند . بنى المصطلق كه از اين ماجرا شگفت زده شده بودند ، خود كسانى را به مدينه فرستادند تا ماجرا را براى رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم شرح دهند . در اين باره خداوند با فاسق خواندن وليد ، از رسول خود خواست تا به اخبار اشخاص فاسق اعتماد نكند : « 3 » « اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد ، اگر فاسقى برايتان خبرى آورد ، تحقيق كنيد ، مبادا از روى نادانى به مردم آسيبى برسانيد آنگاه از كارى كه كرده‌ايد پشيمان شويد « 4 » » . مسأله پرداخت زكات ، بعد از رحلت رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم و حتى پيش از آن به صورت يك مشكل در آمده و سبب ارتداد برخى از قبايل گرديد ، بطورى كه تنها پس از مدتى درگيرى با قبايل مجدداً آنان حاضر به پرداخت زكات به دولت جديد شدند . اعزام امام علىعليه السلام به يمن يكى ديگر از سرايا اعزام امام على عليه السلام به « يمن » براى دعوت مردم آن سامان به اسلام بود . ابن سعد مىگويد كه اعزام على عليه السلام به يمن دوبار بوده است . در ادامه يك بار آن را در رمضان

--> ( 1 ) . طبقات الكبرى ، ج 1 ، ص 300 ( 2 ) . السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 3 ، ص 600 ( 3 ) . المغازى ، ج 3 ، صص 981 - 980 ؛ كمترين ترديدى در كتب حديث و تاريخ وجود ندارد كه آيهء مزبور در شأن وليدبن عقبه نازل شده است . ( 4 ) . حجرات ، 5