سال دهم دانسته ، اما از بار دوم آن يادى نكرده است . « 1 » بنا به نقل بيهقى ، به نقل از براء بن عازب ، رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم خالد بن وليد را براى دعوت مردم يمن بدان سوى اعزام كرد . براء مىگويد : ما شش ماه در آنجا اقامت كرديم ، اما كسى اسلام را نپذيرفت . پس از آن رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم على بن ابى طالب عليهما السلام را فرستاد . زمانى كه امام به يمن رسيد و نامهء رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم را براى قبيلهء هَمْدان « 2 » خواند ، همگى مسلمان شدند . امام ضمن نامه‌اى ، خبر اسلام هَمْدانيان را به رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نوشت و آن حضرت دوبار فرمودند : السلام على هَمْدان . « 3 » سريه ديگر كه واقدى و ابن سعد و ديگران آن را روايت كرده‌اند - و اين در رمضان سال دهم بوده است - اعزام امام على عليه السلام همراه سپاهى به يمن است . رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم عمامه‌اى بر سر آن حضرت بست و به او فرمان داد تا بدون توجه به چيزى به يمن بشتابد . درنصايح رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم به امام آمده است كه ابتدا با دشمن نجنگ ، بگذار تا آنها جنگ را آغاز كنند . حتى زمانى كه يكى از شما نيز كشته شد باز صبورى به خرج داده به آنان بگو : آيا موافقيد و مايليد تا « لااله الاالله » بگوييد ؟ اگر پاسخ مثبت دادند ؛ بگو : آيا نماز مىگذاريد ؟ پس اگر پذيرفتند بگو : آيا صدقه‌اى از اموالتان كه براى فقراى شماست مىپردازيد ؟ اگر پذيرفتند چيز ديگرى از ايشان مخواه . امام همراه سيصد نفر بدان سوى رفت . آن حضرت در برخورد با قبيلهء مِذْحج آنان را به اسلام فرا خواندند ، اما نپذيرفتند . پس از يك حمله بيست تن از آنان كشته شدند . آنگاه حضرت تأملى كرد و بار ديگر آنان را به اسلام فرا خواند . اين بار پذيرفتند . امام غنايم را جمع آورى كرده خمس آن را جدا كردند و بقيه را به جنگجويان دادند . پس از آن ضمن نامه‌اى شرح واقعه را براى رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نوشتند و حضرت از او خواستند تا در سفر حج - حجة الوداع - به او ملحق شود و امام نيز چنين كرد . « 4 » كيفيت دقيق اين دو سفر چندان روشن نيست . دو نقل دربارهء مسألهء خمس در هر يك از اين دو سريه نقل شده كه نقل آنها مناسب است . گفته شده است كه در سفر اول امام غنائم موجود را تخميس كرد . از جمله كنيزى در سهم خُمْس ؛ يعنى سهم « الله » قرار گرفت . حضرت به استناد آن كه خمس از اهل بيت پيامبر است ، آن كنيز را براى خود

--> ( 1 ) . طبقات الكبرى ، ج 2 ، ص 169 ( 2 ) . قبيلهء مزبور از قبايل يمنى است و هيچ ارتباطى با شهر همدان ايران ندارد . ( 3 ) . كتاب بخارى ، باب الجهاد ، باب بعث على بن ابى طالب و خالد الى اليمن ؛ سبل الهدى و الرشاد ، ج 6 ، ص 358 ؛ السيرة النبويه ، ابن كثير ، ج 4 ، ص 203 ( 4 ) . المغازى ، ج 3 ، صص 1082 - 1080 ؛ طبقات الكبرى ، ج 1 ، صص 170 - 169