الشيخ رسول جعفريان
636
تاريخ سياسى اسلام (سيره رسول خدا ص) (فارسى)
مشركان كنار اين درخت قربانى مىكردند و يك روز به اعتكاف مىماندند . در وقت حضور نزد آن ، عبايشان را به كنار مىنهادند و بدون عبا نزد آن مىرفتند . « 1 » زمانى كه مسلمانان در راه حنين بودند ، درخت بزرگى پديدارشد . راوى ماجرا گويد : ما به رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم عرض كرديم : همانطور كه براى مشركان ذات انواط بود ، براى ما نيز ذات انواطى قرار ده . رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در برابر اين درخواست دو بار تكبير گفتند و فرمودند : سوگند به كسى كه جانم دركف اختيار اوست ، چيزى گفتيد كه قوم موسى به او گفتند ؛ آنگاه اين آيه را تلاوت كردند : « و بنى اسرائيل را از دريا گذرانيديم . آنگاه بر قومى گذشتند كه به پرستش بتهاى خود دلبسته بودند : گفتند : اى موسى همانطور كه آنهارا خدايانى است براى ما هم خدايى قرار ده [ اجْعَلْ لَنا إِلهاً كَما لَهُمْ آلِهَةٌ ] گفت : شما مردمى بى خرد هستيد » . « 2 » اين واقعه ، جهالت مردم را نسبت به حقيقت توحيد كه پايه و اساس دعوت رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم بوده ، درميان اصحاب نشان مىدهد . ما على رغم تأكيدات گذشته بر تبرّك ، تأكيد داريم كه از تبرّكِ به آنچه همانند مسأله ذات انواط است ، انسان مسلمان به شرك نزديك شده و از حقيقت توحيد باز مىماند . در غزوهء حنين مردم مكه نيز همراه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم بودند . آنان چندان علاقمند به پيروزى آن حضرت نبودند بلكه براى ديدن نتيجهء اين جنگ و بهره مندى از غنايم ، سپاه را همراهى مىكردند . « 3 » اين مسأله مشكل مهمى براى سپاه بود . كافى بود تا شمارى از اينان از صحنهء نبرد بگريزند ، در آن صورت تمام سپاه از هم متلاشى مىشد . سپاه هوازن به فرماندهى مالك بن عوف در وادى حنين - در فاصلهء سى كيلومترى مكه - مستقر شد . انس بن مالك يكى از روايان اخبار حنين گويد : مردان هوازان جلو ، و پشت سر آنان شتران و گوسفندان و زنان نيز سوار بر شتران بودند و از اين طريق سياهى لشكر بزرگى را تدارك ديده بودند . او مىگويد : وادى حنين ، منطقهء پر شِعب بود و تنگههاى فراوانى داشت . گروههاى مختلفى از هوازن در اين شعبها و تنگهها پنهان شده بودند . سپاه اسلام نيز مرتب و منظم حركت مىكردند . ناگهان از ميان شعبهاى مزبور ، حملهء متحدى آغاز شد . طايفهء بنى سليم كه لشكر مقدّم بود و خالد فرماندهى آنان را داشت ، « 4 »
--> ( 1 ) . المغازى ، ج 3 ، صص 891 - 890 ( 2 ) . اعراف ، 138 ؛ المغازى ، ج 3 ، صص 891 - 890 ؛ سبل الهدى والرشاد ، ج 5 ، ص 465 ؛ السيرة النبويه ، ابن هشام ، ج 4 ، ص 442 ( 3 ) . المغازى ، ج 3 ، ص 895 - 894 ( 4 ) . خالد در اين جنگ نيز زنى را كشت كه مورد اعتراض رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم قرار گرفت . المغازى ، ج 2 ، ص 912 ؛ سبل الهدى ، ج 5 ، ص 493 ؛ فرار بنى سليم كه گويا تا اندازهاى به عمد نيز بوده - به دليل خويشى آنها با هوازن - يكى از مشكلات اصلى فرار مردم در اين جنگ بوده است . نك : المغازى ، ج 3 ، ص 897